Music

Ειρήνη Ντάλα: "Να επιλέγουμε έργα ειρήνης για να έχει αξία η ζωή μας"

2022-12-06

Συνέντευξη με την ποιήτρια Ειρήνη Ντάλα


Επιμέλεια:

Βασιλική Β. Παππά

vpappa@cultmagz.com


Η Ειρήνη Ντάλα γεννήθηκε στα Τρίκαλα. Αποφοίτησε από τη σχολή Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Α.Π.Θ., με κατεύθυνση στη Φιλοσοφία. Αρθρογραφεί στον τοπικό τύπο για κοινωνικά θέματα και ιδιαίτερα για ζητήματα που αφορούν το γυναικείο φύλο. Η ενασχόλησή της με τη συγγραφή ξεκινά από την εφηβική ηλικία. Η ποίησή της εστιάζει σε θέματα διαχρονικά και επίκαιρα, χαρακτηρίζεται από απλότητα νοημάτων, πολλές εικόνες που σε ταξιδεύουν και στίχο ελεύθερο αλλά και ομοιοκατάληκτο.

Β.Π.: Ειρήνη, πρόσφατα κυκλοφόρησε το πρώτο σου εγχείρημα στην ποίηση, το βιβλίο σου "Ειρήνης έργα". Τι σε ώθησε να γράψεις τη συγκεκριμένη ποιητική συλλογή;

Ε.Ν.: Η ποιητική συλλογή κυκλοφόρησε το Μάϊο από τις εκδόσεις Γραφή, έναν νέο εκδοτικό οίκο στη πόλη μου, στα Τρίκαλα. Η πρώτη μου αυτή απόπειρα δεν γράφτηκε σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Είναι μια συρραφή ποιημάτων που γράφτηκαν από την ηλικία των 16 ετών (2000) ως και σήμερα, που κρατούσα κρυμμένα στα προσωπικά μου ημερολόγια. Έγραφα και γράφω πάντα για μένα, ως μέσο εκτόνωσης και έκφρασης.

Τον περασμένο Ιανουάριο αποφάσισα απλά να εκθέσω τον εαυτό μου, νιώθοντας την ανάγκη μετά από τους αναγκαστικούς εγκλεισμούς να κάνω ένα βήμα στο κόσμο, να κάνω κάτι καινούργιο, να ξεφύγω από όσα έκανα έως τότε. Επέλεξα λοιπόν κάποια ποιήματα, παλιότερα και νεότερα, που θεώρησα πως κρύβουν μέσα τους μια πάλη, πως κινούνται στο δίπολο ειρήνης - πολέμου, μια μάχη που συναντάται στην καθημερινότητά μας από τα πιο απλά ως τα πιο μεγάλα .Καλούμαστε εξάλλου συνεχώς να επιλέξουμε πως θα πράξουμε ,αν θα λειτουργήσουμε με πολεμική ή με ειρηνική διάθεση. Προτείνω να επιλέγουμε τα έργα της ειρήνης για να έχει αξία η ζωή μας, εξ ου και ο τίτλος. Εν τέλει, είμαι πολύ ευτυχισμένη που τόλμησα το εγχείρημα, είναι μια δημιουργική διαδικασία που αξίζει το ταξίδι και τον όποιο κόπο!

Β.Π.: Πόσο δύσκολο είναι να βρει κανείς τη συγγραφική του ταυτότητα;

Ε.Ν.: Η εμπειρία μου είναι πολύ μικρή για να μπορέσω να έχω βγάλει συμπεράσματα. Πιστεύω ότι αυτό φαίνεται μετά την συγγραφή και την έκδοση αρκετών πονημάτων. Για μένα το πρώτο μου βιβλίο είναι μια μεγάλη δοκιμασία. Ποιήματα με ελεύθερο στίχο, με ομοιοκαταληξία, κοινωνικού περιεχομένου, ερωτικού, για την ίδια την ποίηση ,προσωπικά βιώματα, ποιήματα σκληρά,, τρυφερά, μικρής έκτασης, μεγαλύτερης... Η κοινή συνισταμένη όμως είναι η αλήθεια μου...και το συναίσθημα που με κυρίευσε τη στιγμή που το έγραφα. Αναγνώστες που μου έστειλαν μηνύματα ως τώρα αλλά και συνομίλησαν μαζί μου διέκριναν ένα ξεχωριστό στυλ ,με πολλές εικόνες και έντονο συναίσθημα που έρχεται μέσα από την απλοϊκότητα των λέξεων .Η αλήθεια είναι πως κάποια θέματα όταν αποφασίζεις να τα αγγίξεις δεν πρέπει να υπερέχεις αυτών, με εντυπωσιασμούς, με στόμφο, με λυρικές λέξεις ή δυσνόητη γραφή για να φανείς εσύ.. Επί παραδείγματι, το ποίημά μου «Το σκαλοπάτι», αναφέρεται σε μια γυναικοκτονία, το απεχθές αυτό έγκλημα που έβγαλε ρίζες φέτος στη χώρα μας. Εκεί λοιπόν περιγράφεται πολύ απλά. Είναι τόσο δύσκολο και θλιβερό το θέμα από μόνο του, που το να παίξω με γλαφυρά επίθετα, με ποιητικές φράσεις κ.λπ., θα με έκανε το λιγότερο να ντρέπομαι ως γυναίκα και ως άνθρωπο. Οπότε η λιτότητα, νομίζω καμία φορά είναι, μονόδρομος.

Β.Π.: Σύμφωνα με τον T.S. Elliot «Κύρια οδός για τη μεταβίβαση του πολιτισμού είναι η οικογένεια: κανένας δεν ξεφεύγει ολότελα απ' το είδος ή δεν ξεπερνά ολότελα το βαθμό του πολιτισμού που απόκτησε απ' το περιβάλλον της μικρής του ηλικίας». Σ' εσένα ποια η επιρροή της οικογένειας στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς σου;

Ε.Ν.: Θα συμφωνήσω με τον μεγάλο ποιητή. Η οικογένεια είναι ακρογωνιαίος λίθος στην εξέλιξη του ανθρώπου και η δική μου έπαιξε τον βασικότερο ρόλο, εκείνη μου έδωσε ερεθίσματα για να γνωρίσω το κάθε τι και να το αγαπήσω ή να το απορρίψω. Οι γονείς μου είχαν αγάπη για το διάβασμα και τις τέχνες, και προσπαθούσαν να το εντάξουν στα τρελά ωράρια της δουλειά τους, καθώς διατηρούσαν και διατηρούν πρατήρια καυσίμων. Έμαθαν στον αδερφό μου κι εμένα να δίνουμε την αξία που πρέπει στον πολιτισμό. Βιβλία, εφημερίδες και μουσικές ήταν πάντα παρόντα στο σπίτι, θεατρικές παραστάσεις με κάθε ευκαιρία και βέβαια παραδοσιακοί χοροί. Άλλωστε κι ένα ακόμη κομμάτι που εστίαζαν και προωθούσαν είναι η παράδοση, η γνώση της και η τήρηση της για να αντιληφθούμε κι εγώ και ο αδερφός μου την αξίας της Ελλάδας, την πορεία της στο χρόνο, τη σημαντικότητα της, την ταυτότητά μας. Είμαι λοιπόν, ένας άνθρωπος που παίζει ταυτόχρονα σε πολλά επίπεδα. Δεν είμαι ένα πράγμα. Θέλω και το ανάλαφρο άκουσμα, θέαμα η γραπτό θέλω και το πιο δύσπεπτο. Νομίζω έχει να κάνει κάθε φορά με το πόσο θέλω να παιδέψω το μυαλό μου ή την περίσταση. Γενικά είμαι ο μέσος αναγνώστης, ο μέσος ακροατής, ο μέσος θεατής. Προσπαθώ να ζω στην εποχή μου αλλά και να σκαλίζω και το παρελθόν. Δεν θα ντραπώ να πω ότι δεν ξέρω κάτι γιατί η γνώση είναι απύθμενη και γιατί δεν έχω νιώσει ότι έχω κατακτήσει ούτε το απειροελάχιστο αυτής σε κάθε τομέα. Ούτε θα ντραπώ να πω τι μου αρέσει ή τι δεν μου αρέσει, κι αυτό είναι μια ελευθερία που τη χρωστάω στους γονείς μου. .

Β.Π.: Δραστηριοποιείσαι στον ιδιωτικό τομέα της εκπαίδευσης ως καθηγήτρια φιλόλογος. Αν δεν έκανες τη συγκεκριμένη δουλειά, με ποιο άλλο επάγγελμα θα ήθελες να ασχοληθείς;

Ε.Ν.: Έχω τελειώσει το τμήμα της φιλοσοφίας του Α.Π.Θ. και είναι μια επιστήμη που αγαπώ πολύ και δεν έχω σταματήσει να μελετώ. Δυστυχώς αν και η φιλοσοφία γεννήθηκε στην Ελλάδα και μελετάται παντού γιατί η αξία της είναι αναγνωρισμένη, εδώ είναι θαμμένη. Δεν έχει σημαντική παρουσία στην εκπαίδευσή μας, αν και θα μπορούσε να διδάσκεται από το νηπιαγωγείο ακόμη. Οι μεγάλοι φιλόσοφοι μάς δείχνουν δρόμους για τη σκέψη, για τη θέση του ανθρώπου στο κόσμο, για την ηθική, για την πολιτική, τη θρησκεία, την ψυχολογία και πόσα άλλα. Ως Ελληνίδα με πονά βαθιά και με προσβάλλει που είναι στο περιθώριο. Με αυτό λοιπόν θα ήθελα να ασχοληθώ, με τον κλάδο της φιλοσοφίας.

Β.Π.: Σύμφωνα με τον Βασίλη Φίλια «Υπάρχουν πολλών μορφών βαριά χρέη απέναντι στον άνθρωπο και στην κοινωνία, το βαρύτερο πάντως είναι εκείνο του διανοούμενου. Συνέπεια της απουσίας ή της κοινωνικής υπολειτουργικότητας των διανοουμένων είναι η ακρισία και η υπολειτουργικότητα τόσο στις τοποθετήσεις, όσο και στις αντιμετωπίσεις των προβλημάτων, που απασχολούν την κοινωνία». Πιστεύεις ότι σήμερα οι πνευματικοί άνθρωποι ανταποκρίνονται στην αποστολή τους; Και εάν όχι, πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση;

Ε.Ν.: Δεν θα μπορούσα να μην συμφωνήσω στην τοποθέτηση αυτή. Ως απλός πολίτης αυτής της χώρας, θα πω πως νιώθω την απουσία τους .Οι άνθρωποι που έχουν κατακτήσει τη γνώση κι έχουν βρει τις λύσεις, οφείλουν να φέρουν στην κοινωνία το φως τους και όχι να ζουν στις Νήσους των Μακάρων, όπως έγραψε και ο Πλάτωνας στη Πολιτεία. Η γνώση πρέπει να μοιράζεται. Οι απαντήσεις αν κρατούνται μυστικές, χάνουν κάθε αξία. Αν η γνώση δε μοιράζεται, γιατί να κατακτάται; Και ο σκοταδισμός είναι επικίνδυνος, χρειαζόμαστε το φως τους. Η απουσία τους μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με την ενσυναίσθηση για αρχή. Είμαι κατά του εξαναγκασμού, όσο κι αν τους έχουμε ανάγκη. Οφείλουν να αντιληφθούν την επικινδυνότητα της απουσία τους, να μπουν στη ζωή μας με κάθε μέσο, να μας γίνουν συνήθεια, να μην μας ξενίζουν, να εισακούονται. Βέβαια, ζούμε στην εποχή που όλοι κρίνονται, ακυρώνονται και εξευτελίζονται χωρίς λόγο.. Οπότε ίσως, οι πνευματικοί άνθρωποι να μην θέλουν να το βιώσουν όλο αυτό. Δεν τους αδικώ, αλλά και πάλι μπροστά στο χρέος που έχουν, τίποτα δεν δικαιολογείται. Ίσως, θα πρέπει κι εμείς να τους ενθαρρύνουμε και να τους ζητήσουμε να μοιραστούν το θησαυρό τους και να τους υποσχεθούμε πως δεν θα κινδυνέψουν.

Β.Π.: Πώς χαλαρώνεις και τί σε διασκεδάζει; Ποια θεωρείς ως τη μεγαλύτερη «πολυτέλειά» σου;

Χαλαρώνω με απλά πράγματα. Μια καλή ταινία, ένα καλό βιβλίο, μια όμορφη κουβέντα με φίλους και φυσικά την οικογένειά μου. Είμαι μητέρα, έχω δύο μικρά αγγελούδια, τη Μαρίζα 6 χρονών και τη Γκλόρια 3. Η μέρα μαζί τους δεν αφήνει πολλά περιθώρια για χαλάρωση αλλά απολαμβάνω κάθε στιγμή τους, τη ρουφάω. Πολυτέλεια λοιπόν για μένα είναι η μοναχικότητα, το να ξεκλέψω έστω και 10 λεπτά για τον εαυτό μου μέσα στη μέρα.

Β.Π.: Πώς νιώθεις καθώς μεγαλώνεις;

Ε.Ν.: Πρέπει να πω πως η φράση «δεν κατάλαβα πως πέρασαν τα χρόνια» κρύβει μέσα της μια τεράστια αλήθεια. Μεγαλώνεις χωρίς να καταλαβαίνεις πως ανέβηκες και το επόμενο σκαλοπάτι. Παρ' όλα αυτά είμαι ευγνώμων που μεγαλώνω. Σημαίνει πως ζω, πως εξελίσσομαι, πως γεμίζω τις αποσκευές της ζωής με πρόσωπα, με τόπους, με ιδέες, με εμπειρίες ευχάριστες και δυσάρεστες, πως χτίζω τον εαυτό μου μέρα με τη μέρα. Πως ανταποκρίνομαι στο δώρο που μου δόθηκε από τον Θεό, την ίδια τη ζωή. Νιώθω λοιπόν υπέροχα που μεγαλώνω! Μακάρι να μου δοθεί και το δώρο των γηρατειών....να ζήσω κάθε έκφανση της ζωής ενός ανθρώπου.

Β.Π.: Ποια η αγαπημένη σου αρετή;

Ε.Ν.: Θα μου επιτρέψετε να αναφέρω δύο; Θα ισοζυγίσω την ειλικρίνεια και την ταπεινότητα. Απεχθάνομαι το ψέμα εξίσου με την αλαζονεία. Δεν αντέχω να συναναστρέφομαι ανθρώπους που έχουν την ανάγκη να σου πουν ψέματα, είτε για να σε κοροϊδέψουν, είτε για να σε χειριστούν, είτε για καλύψουν μια ανασφάλειά τους. Το αντιλαμβάνομαι αμέσως. Επειδή όμως είμαι φύσει ευγενής άνθρωπος, δεν τους εκθέτω, τους αφήνω να θεωρούν πως πέτυχαν το στόχο τους. Όσο για τους αλαζόνες, τους εγωιστές.. Θα πω μονάχα ότι λυπάμαι και απεχθάνομαι τους ανθρώπους που βάζουν πάνω από όλα το εγώ τους, που νιώθουν ότι εκείνοι είναι τόσο ψηλά, που δεν αφήνουν περιθώριο στον διπλανό να "αναπνεύσει" δίπλα τους. Είμαστε τόσο μικροί μπροστά στην επόμενη στιγμή και περαστικοί από τον κόσμο, που δεν χωρά εγωισμός.

Β.Π.: Πες μου κάτι που σου δημιουργεί αισιοδοξία...

Ε.Ν: Η αθωότητα των παιδιών μου και γενικότερα των παιδιών. Πολλές στιγμές πιάνω τον εαυτό μου να χαμογελά με το μεγαλείο της αθωότητας, του ανεπιτήδευτου, του ανεπηρέαστου της παιδικής ψυχής. Εκεί που αν δεν έχει χυθεί το μελάνι της κακίας, της ζήλειας, του ανταγωνισμού, ακούς τόσο όμορφα πράγματα, με γλυκύτητα, με σεβασμό, χωρίς δεύτερες σκέψεις. Και βέβαια πολύ έξυπνα επιχειρήματα. Αυτή η εξυπνάδα της νέας γενιάς με χαροποιεί... Αισθάνομαι σα να μη χάθηκε το φως κι εύχομαι να μην τους το κρύψει κανένας. Εμείς οι γονείς έχουμε το σημαντικότερο ρόλο, να μην σβήσουμε το φως αυτό τον παιδιών, αλλά να το δυναμώσουμε. Έχουμε μεγάλη ευθύνη και μεγάλο χρέος.

Β.Π.: Υπάρχει ένα motto ή μια ρήση που εκφράζει τη διάθεσή σου αυτή την χρονική περίοδο και ποιο είναι αυτό;

Ε.Ν.: Ήδη έχω αναφέρει την αγάπη μου για τη φιλοσοφία. Αγαπημένη μου φράση αλλά και στάση ζωής είναι εκείνη του Αριστοτέλη «Ουκ εν τω πολλώ το ευ, αλλ' εν τω ευ το πολύ».  Με λακωνικό τρόπο είπε τόσα πολλά... Η ευτυχία βρίσκεται στα απλά και στα λίγα, στα ουσιαστικά. Σε αυτή τη στάση ζωής ευθυγραμμίζονταν όλοι οι φιλόσοφοι. Ο Δημόκριτος αναφέρει πως αν δεν επιθυμείς πολλά, τα λίγα θα σου φαίνονται πολλά. Δεν χρειάζονται..  Δεν ακυρώνεται η ζωή ούτε καταστρέφονται οι άνθρωποι όταν δεν έχουν πιατέλες με ψάρια και συκώτια χήνας όπως είπε και ο Πλούταρχος. Αυτή η ανάγκη της κοινωνίας μας σήμερα να τα υπερέχουμε όλα και στην ουσία να μην έχουμε τίποτα, με λυπεί. Ο κόσμος πρέπει να αντιληφθεί ότι το έχειν και το φαίνεσθαι είναι η μεγαλύτερη παγίδα, είναι η φούσκα που έχουμε μπει μέσα και μόλις σπάσει θα δούμε την αλήθεια.  Να ζούμε ωραία,  βέβαια, αλλά όχι να μένουμε σε αυτό. Σημασία έχουν οι αξίες, το ήθος, η αγωγή, η κοινωνική παιδεία, η καθαρή ψυχή, η ήσυχη συνείδηση, η ευδαιμονία που τόνιζαν οι φιλόσοφοι. Εκεί πρέπει να εστιάσουμε κι εκεί παλεύω να βρίσκομαι. Στο είναι...

Β.Π.: Ευχαριστώ θερμά για τούτη τη συνέντευξη!

Ε.Ν.: Κι εγώ θα ήθελα πριν κλείσουμε, να σας ευχαριστήσω θερμά για το χώρο και το χρόνο που μου δώσατε! Να ευχηθώ μιας και είναι γιορτινές μέρες, υγεία κι ευτυχία στους αναγνώστες σας και κάνοντας χρήση ενός ποιήματος από το «ειρήνης έργα», εύχομαι κάθε ένας από αυτούς αλλά κι εσείς κ. Παππά να βρείτε στη ζωή σας τον άνθρωπο «θάλασσα» που θα ξεπλένει κάθε κακό, που θα σας αποφορτίζει από κάθε βάρος, που θα σας δείχνει με το δάχτυλο το φεγγάρι, που θα σας ταρακουνά σε κάθε κρίση, που θα σας συμπαραστέκεται σε κάθε δυσκολία, που θα χαμογελά μαζί σας σε κάθε επιτυχία, να βρείτε τη «θάλασσά σας» τη νέα χρονιά! Σας ευχαριστώ πάρα πολύ από καρδιάς!