Music

Η επιλογή επαγγέλματος ως ένα είδος συνδιαλλαγής στην πορεία του χρόνου

2022-03-07

της Βασιλικής Β. Παππά*

vpappa@cultmagz.com


Η επιλογή ενός επαγγέλματος είναι ένα είδος συνδιαλλαγής μεταξύ ατόμου και κοινωνίας κατά την πορεία του χρόνου. Υπάρχουν αρκετές και διαφορετικές προσεγγίσεις σχετικά με τη συνδιαλλαγή αυτή. Η κάθε θεωρία, επιχειρεί να αναλύσει, να περιγράψει και να εξηγήσει βασικούς παράγοντες που υπεισέρχονται στη διαδικασία επιλογής επαγγέλματος, καθώς και να συμβάλει με συγκεκριμένες προτάσεις για ανάλογες παρεμβάσεις.

Στη βιβλιογραφία φαίνεται πως υπάρχει μια βασική διάσταση απόψεων ως προς την αντιμετώπιση του ατόμου. Υπάρχουν ορισμένες θεωρητικές προσεγγίσεις που υπερτονίζουν την αυτονομία, την ελευθερία και την υπευθυνότητά του, αγνοώντας τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες ζει και αναπτύσσεται το άτομο και οι οποίες είναι δυνατόν να ασκούν μεγάλη επιρροή στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του και στη λήψη των αποφάσεών του.

Υπάρχουν αρκετές θεωρίες οι οποίες δίνουν έμφαση σε διαφορετικές πτυχές της διαδικασίας επαγγελματικής ανάπτυξης και επιλογής και, επομένως, προτείνουν συγκεκριμένα είδη παρέμβασης. Aπό την περιδιάβαση στη σχετική βιβλιογραφία γίνεται σαφές ότι πολλά ζητήματα που θέτουν οι συμβουλευόμενοι κατά τη συμβουλευτική διαδικασία σχετίζονται με το γένος. Π.χ. Πολλοί συμβουλευόμενοι είναι δυνατό να εμποδίζουν την έκφραση και την υλοποίηση διαφόρων ενδιαφερόντων τους ή προτιμήσεων για τη σταδιοδρομία τους λόγω επαγγελματικών στερεοτύπων. Ο σύμβουλος χρειάζεται να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο το κοινωνικό περιβάλλον του ατόμου συμβάλλει στη διαμόρφωση του γένους αλλά και από την αντίθετη πλευρά, τον τρόπο με τον οποίο το γένος διαμορφώνει το κοινωνικοπολιτιστικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο ζει ο/η συμβουλευόμενος/η. Ακόμη, θα πρέπει να εξετάσει τις επιδράσεις, που ασκεί το γένος ως κοινωνικό μόρφωμα στις σχέσεις του ατόμου με τους άλλους στην καθημερινή πρακτική και ποιες εμπειρίες δημιουργεί. Μια τέτοια θεώρηση, μπορεί να διευρύνει το εύρος των επιλογών και των παρεμβάσεων του συμβούλου κατά το σχεδιασμό και την υλοποίηση της συμβουλευτικής παρέμβασης, ώστε να βοηθήσει τους συμβουλευόμενους, άνδρες και γυναίκες, να αντιμετωπίσουν δημιουργικά τα προβλήματά τους.

Οι ψυχαναλυτικές θεωρίες (π.χ. Roe, 1956) τονίζουν τη σπουδαιότητα του ρόλου των εμπειριών που είχε το άτομο κατά την παιδική ηλικία και υποστηρίζουν πως κάθε είδος σημαντικής παρέμβασης πρέπει να αναγνωρίσει τη σημασία αυτού του σταδίου της ζωής του ατόμου και να προτείνει σχετικές πρακτικές. Οι θεωρίες των ατομικών διαφορών (π.χ. Rodger, 1952) δίνουν έμφαση στη σπουδαιότητα αυτών των διαφορών για την επιλογή επαγγέλματος και υποστηρίζουν ότι επιδίωξη του ατόμου πρέπει να είναι το ταίριασμα των ατομικών του χαρακτηριστικών με αυτά του επαγγέλματος. Η επίδραση αυτών των θεωριών ήταν μεγάλη τόσο στην Αμερική όσο και στη Μ. Βρετανία.

Οι φαινομενολογικές θεωρίες υποστηρίζουν πως διαφορετικοί άνθρωποι επικεντρώνονται σε διαφορετικές πλευρές του εαυτού τους αλλά και σε διαφορετικές πληροφορίες οι οποίες τους παρέχονται.

Οι αναπτυξιακές θεωρίες (Super, 1951, 1953, 1963), οι οποίες αναγνωρίζουν τη σημασία και τα στάδια της επαγγελματικής ανάπτυξης και ωρίμανσης, τονίζουν την αναγκαιότητα των παρεμβάσεων που θα διευκολύνουν την αναπτυξιακή διαδικασία των ατόμων και τα διάφορα στάδια της ζωής τους.

Οι κοινωνιολογικές θεωρίες, όπως αυτή του Roberts (1977), υποστηρίζουν ότι αυτό το οποίο συμβαίνει στο άτομο κατά την επιλογή ενός επαγγέλματος καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις εμπειρίες και τις επιδράσεις στις οποίες είχε εκτεθεί αυτό πριν από τη στιγμή της επιλογής.

H θεωρία του J. Holland για την επιλογή επαγγέλματος υποστηρίζει ότι οι επαγγελματικές επιλογές του ανθρώπου διαμορφώνονται από διάφορους παράγοντες και ερεθίσματα που λαμβάνονται μέσα από το οικογενειακό, κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον.

Η θεωρία του Holland ισχυρίζεται ότι, πετυχημένο είναι το άτομο που εξασφαλίζει ταύτιση με το επαγγελματικό περιβάλλον. Σε διαφορετική περίπτωση, βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση ανικανοποίητης επαγγελματικής εξέλιξης. Σημαντικό ρόλο στην επιλογή επαγγέλματος διαδραματίζει η γνώση και η πληροφόρηση σχετικά με τα επαγγέλματα, τις ειδικότητες καθώς και την προσφορά και ζήτηση που ισχύουν στην αγορά εργασίας, όπως επίσης και η αυτογνωσία.

Για τη σωστή επαγγελματική επιλογή οι ειδικοί θεωρούν ότι:

  • Η επιλογή πρέπει να γίνεται με κριτήριο το αίσθημα ικανοποίησης και δημιουργικότητας.
  • Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, πρέπει να διευκρινιστεί ποιο θέμα έχει προτεραιότητα: το οικονομικό όφελος, το κοινωνικό κύρος ή η προσωπική ικανοποίηση.

- Η αξιολόγηση της προσωπικότητας προέχει της επαγγελματικής επιλογής.

  • Οι προτεραιότητες της επιλογής επαγγέλματος πρέπει να τεθούν αφού έχει γίνει συνείδηση η σπουδαιότητα της εργασίας στη ζωή.
  • Η αύξηση της αυτοεκτίμησης και της ατομικής παραγωγικότητας απαιτεί την ανάπτυξη τρόπων χειρισμού του άγχους στον προσωπικό και κοινωνικό χώρο.
  • Η επιλογή επαγγέλματος πρέπει να συμβαδίζει με τις ανάγκες του εσωτερικού κόσμου του ατόμου.
  • Η επιλογή επαγγέλματος πρέπει να υπακούει στις εξωτερικές ανάγκες και στις συνθήκες της αγοράς εργασίας.
  • Οι στόχοι που τίθενται πρέπει να είναι ρεαλιστικοί και πραγματοποιήσιμοι.
  • Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, απαιτείται σφαιρική ενημέρωση και πληροφόρηση.
  • Η συνεχής εξειδίκευση στις ανάγκες της αγοράς εργασίας είναι απαραίτητη.


* Η Βασιλική Β. Παππά είναι Msc, MA Θεολόγος, τ. Σύμβουλος Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού στο ΚΕ.ΣΥ.Π Ηγουμενίτσας