Music

"Η τέχνη είναι μια νέα πρόταση, είναι η ελπίδα"

2022-04-29

Συνέντευξη με τη συγγραφέα Γλυκερία Κακούρη


Επιμέλεια:

Βασιλική Β. Παππά

vpappa@cultmagz.com

Η Γλυκερία Κακούρη γεννήθηκε στο Αγρίνιο της Αιτωλοακαρνανίας. Σπούδασε στο τμήμα φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ασχολείται με τη συγγραφή, τη ζωγραφική και το θέατρο. Έχει διακριθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς και έχει συμμετάσχει σε ανθολογίες έμμετρου και πεζού λόγου. Σήμερα εργάζεται ως φιλόλογος.

Β.Π.: Κυρία Κακούρη, αν γυρνούσατε πίσω το χρόνο στην παιδική σας ηλικία και επιστρέφατε εδώ, τι θα φέρνατε σίγουρα μαζί σας;

Γ.Κ.: Την ανεμελιά, την ξενοιασιά, τον αυθορμητισμό και το χαμόγελο. Ό,τι έχουν τα παιδιά και λείπει από τους μεγάλους. Αν βλέπαμε τον κόσμο μέσα από τα μάτια των παιδιών, θα ήταν όλα πολύ πιο απλά και όμορφα.

Β.Π.: Πρόσφατα εκδόθηκε στη Θεσσαλονίκη μια ανθολογία ποίησης που φέρει τον τίτλο "Coronavirus: Το νέο όνομα του εγκλεισμού» και στην οποία συμμετέχετε. Θα θέλατε να μας πείτε περισσότερα γι' αυτή;

Γ.Κ.: Η νέα ανθολογία αποτέλεσε άλλη μια ευκαιρία έκφρασης μέσω της ποίησης για ένα θέμα επίκαιρο, που απασχόλησε όχι μόνο μια μερίδα ανθρώπων μιας περιοχής αλλά ολόκληρο τον πλανήτη εδώ και δύο χρόνια. Ήταν μια συνθήκη πρωτόγνωρη, πρωτοφανής για τα δικά μας δεδομένα και πολύ δυσάρεστη, καθώς καλεστήκαμε να δοκιμάσουμε τα όριά μας, να αναμετρηθούμε με τους φόβους μας, να συλλογιστούμε, να αμφισβητήσουμε, να υπακούσουμε, να προσαρμοστούμε στη νέα πραγματικότητα. Μια συνθήκη που επηρεάζει όλους τους ανθρώπους δεν μπορεί ν' αφήσει αδιάφορο όποιον επιθυμεί να εξωτερικεύσει τα συναισθήματά του μέσω της τέχνης. Κι η παρούσα ποιητική συλλογή είναι αυτό ακριβώς: η φωνή και η εσωτερική αποτύπωση της πραγματικότητας από ανθρώπους, που θέλησαν να μοιραστούν αυτό που βίωσαν κατά το διάστημα του εγκλεισμού.

Β.Π.: Ποιες προσλαμβάνουσες επηρεάζουν την έμπνευσή σας;

Γ.Κ.: Η επικαιρότητα, μια εικόνα, μια φωτογραφία, ένα τυχαίο συμβάν, οτιδήποτε δω ή ακούσω, που θα μου κεντρίσει το ενδιαφέρον. Ένα ερέθισμα, φαινομενικά αδιάφορο, μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για το ξεδίπλωμα μιας ιστορίας. Δεν χρειάζεται κάτι επιτηδευμένο ή κάτι βαρύγδουπο. Και το πιο απλό πράγμα που μιλάει στην καρδιά, μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης.

Β.Π.:Πώς αισθάνεσθε όταν τα ποιήματά σας κάνουν κάποιους ανθρώπους να ταξιδεύουν;

Γ.Κ.: Σίγουρα, αν επιτευχθεί κάτι τέτοιο, αισθάνομαι όμορφα. Αν ένα ποίημα μου αγγίξει έστω και λίγο την ψυχή κάποιου άλλου, αν ως ένα βαθμό ταυτιστούν οι σκέψεις και τα συναισθήματά μας, σημαίνει ότι καταφέραμε να επικοινωνήσουμε εσωτερικά και αυτό συνεπάγεται μια ψυχική ευφορία τόσο για τον ποιητή όσο και για τον αναγνώστη.

Β.Π.: Εάν είχατε να επιλέξετε ανάμεσα σε μια πολύ καλή κριτική ή την αγάπη του αναγνωστικού σας κοινού, τι θα προτιμούσατε;

Γ.Κ.: Νομίζω ότι θα προτιμούσα την αγάπη του αναγνωστικού κοινού, γιατί αυτή αποτελεί και την καλύτερη κριτική. Η αγάπη είναι αυτή που μένει, αυτή που ακολουθεί τον καλλιτέχνη και του δίνει ψυχική ικανοποίηση και δύναμη να συνεχίσει το δύσκολο έργο του και να γίνει ακόμα καλύτερος, προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις που αρχικά ο ίδιος θέτει στον εαυτό του και στη συνέχεια να μην διαψεύσει τις προσδοκίες του κοινού για την ποιότητα της δουλειάς του. Μ' αυτή τη λογική μια μεμονωμένη καλή κριτική δεν έχει τη δύναμη που έχει η αγάπη του κόσμου.

Β.Π.:Η τέχνη γενικότερα αποσκοπεί στη ρεαλιστική καταγραφή της πραγματικότητας ή στην υπέρβασή της;

Γ.Κ.: Πιστεύω ότι η τέχνη αποσκοπεί στην υπέρβαση της πραγματικότητας, αφού προηγηθεί η ρεαλιστική καταγραφή της. Για να υπερβείς κάτι, πρέπει πρώτα να το αποδεχτείς. Να συμφιλιωθείς μαζί του, να αναγνωρίσεις ελαττώματα και αδυναμίες, και ύστερα όντας έτοιμος και συνειδητοποιημένος, να το ξεπεράσεις, να το κριτικάρεις, να το σαρκάσεις, να το γκρεμίσεις, να το αποκαθηλώσεις και στη συνέχεια να το ξαναφτιάξεις πιο γερό και δυνατό. Η τέχνη είναι υπέρβαση της πραγματικότητας, γιατί καλείται να την αποδομήσει και να την ξαναφτιάξει με νέα υλικά. Η τέχνη είναι μια νέα πρόταση, είναι η ελπίδα. Αυτή που θα μας δείξει τον δρόμο της αναγέννησης με μια πιο καθαρή και έντιμη ματιά, γιατί δεν έχει και δεν πρέπει να φοβάται τίποτα.

Β.Π.: Πόσο εύκολο είναι στις μέρες μας ένας καλλιτέχνης και δη ποιητής που ζει τους ρυθμούς και την πίεση της σύγχρονης πραγματικότητας, να απογειωθεί και να εμπνευστεί;

Γ.Κ.: Οι έντονοι ρυθμοί και η πίεση της σύγχρονης πραγματικότητας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν βιοποριστικά προβλήματα, σίγουρα επηρεάζουν αρνητικά την ψυχολογία και λειτουργούν ανασταλτικά στη δημιουργία και στην έμπνευση. Ωστόσο, πιστεύω ότι η ενασχόληση με κάθε μορφής τέχνη, η δημιουργικότητα και η πνευματική απογείωση εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου, τις προσλαμβάνουσές του, τις προτεραιότητες που βάζει, τη δύναμη που κρύβει μέσα του και το κατά πόσο είναι διατεθειμένος να μετουσιώσει το αρνητικό κλίμα που τον περιβάλλει σε κάτι πιο φωτεινό, σε μια αισιόδοξη νότα ζωής, που θα οδηγήσει και τον ίδιο σε λύτρωση.

Β.Π.: Ποιους Έλληνες ποιητές-συγγραφείς διαβάζετε;

Γ.Κ.: Λόγω της φύσης των σπουδών μου ήρθα από νωρίς σε επαφή με το έργο σπουδαίων ποιητών. Μ' αρέσει πολύ ο Σολωμός, ο Καβάφης και ο Καρυωτάκης. Επίσης, ο Σεφέρης και ο Ελύτης. Από συγγραφείς ενδεικτικά θα αναφέρω τον Στρατή Μυριβήλη, τον Ηλία Βενέζη και τον Γρηγόριο Ξενόπουλο. Από νεότερους, τον Αντώνη Σαμαράκη, τη Ρέα Γαλανάκη, την Ιωάννα Καρυστιάνη. Γενικώς, διαβάζω πολύ νεοέλληνες συγγραφείς. Διαβάζω ό,τι βρεθεί στα χέρια μου, όποιο βιβλίο μου προτείνουν, γνωστών ή λιγότερο γνωστών συγγραφέων και ποιητών. Υπάρχουν αρκετοί νέοι συγγραφείς και ποιητές, που κάνουν τα πρώτα τους αξιόλογα βήματα, αλλά το έργο τους δεν είναι ευρέως γνωστό. Οπότε, δεν επιλέγω το τι θα διαβάσω με βάση το όνομα αλλά με βάση το τι με αγγίζει.

Β.Π.: Ποια είναι η γνώμη σας για το θέμα της Πάτρας που το τελευταίο χρονικό διάστημα έχει προκαλέσει τόσες αντιδράσεις;

Γ.Κ.: Πρόκειται για κάτι πολύ τραγικό, που φυσικό είναι να σοκάρει και να προκαλέσει αντιδράσεις. Αλλά γενικότερα πιστεύω ότι όσοι έχουν τη δύναμη να επηρεάζουν και να διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, θα πρέπει να είναι πιο διακριτικοί και προσεχτικοί, για να μην καταλήγει ένα τραγικό περιστατικό βορά προς τέρψη των υπολοίπων.

Β.Π.: Κλείνοντας, θα ήθελα να μας πείτε, ποια είναι η φιλοσοφία σας και ποια διαχρονική ρήση σας αντιπροσωπεύει ως άνθρωπο;

Γ.Κ.: Θεωρώ την κάθε στιγμή πολύτιμη. Θέλω να αξιοποιώ το κάθε λεπτό, να ονειρεύομαι, να σκέφτομαι αισιόδοξα, να προσπαθώ για το καλύτερο. «Γηράσκω αεί διδασκόμενος» είναι ίσως μία από τις ρήσεις που με αντιπροσωπεύουν, γιατί θεωρώ ότι ποτέ δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε αλλά πάντα να είμαστε ανοιχτοί και διαλλακτικοί με κάθε τι καινούριο, με κάθε νέα εμπειρία, με οποιαδήποτε συνθήκη βρεθεί στον δρόμο μας, ώστε να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε σε κάθε πρόσκληση/πρόκληση και να βγούμε πιο δυνατοί.