"Με το γράψιμο ξανασαίνω από τα συναισθηματικά μου βάρη"

Συνέντευξη με την ποιήτρια Νεφέλη - Πόπη Ζάνη


Επιμέλεια:

Βασιλική Β. Παππά

vas_nikpap@yahoo.gr


Η Νεφέλη Πόπη Ζάνη γεννήθηκε στα Ιωάννινα όπου και διαμένει μέχρι σήμερα. Έχει λάβει μέρος σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς και λογοτεχνικά project. Δύο συλλογικά βιβλία και αρκετά διηγήματά της είναι δημοσιευμένα σε διάφορους ιστότοπους. Αρθρογραφεί στον ηλεκτρονικό και έντυπο τύπο καθώς και στο προσωπικό της ιστολόγιο. Είναι μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών (Π.Ε.Λ).

Β.Π.: «Εκείνοι που μας παίδεψαν βαραίνουν μέσα μας πιο πολύ», αναφέρει κάπου ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος. Στη δική σας περίπτωση ποιοι είναι αυτοί;

Ν.-Π.Ζ.: Άνθρωποι που η ζωή τους πόνεσε οδηγώντας τους σε αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές. Προσπαθούσα πάντα να μπω στην θέση τους και να τους κατανοήσω, δεν το κατάφερνα πάντα με αποτέλεσμα να πληγώνομαι και να πληγώνω.

Β.Π.: Θα θέλατε να μας περιγράψετε το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώσατε;

Ν.-Π.Ζ.: Μεγάλωσα σε μια δυσλειτουργική οικογένεια και το αίσθημα της φυγής υπήρχε μέσα μου από πολύ μικρή ηλικία. Εντέλει δεν έφυγα ποτέ ολοκληρωτικά χωρίς μέχρι και σήμερα να ξέρω αν αυτό συνέβη γιατί έτσι έπρεπε να γίνει ή γιατί το ήθελα. Όλο αυτό με δίδαξε πολλά, πείσμωσα, δημιούργησα άμυνες θωρακίζοντας με, κάθε που περπατούσα σε δύσκολα μονοπάτια, μα κυρίως απ' όλο αυτό έμαθα τι δεν θέλω να γίνω.

Β.Π.: Πρόσφατα διάβασα τη συλλογή σας που φέρει τον τίτλο «Φυγαδεύοντας συναισθήματα». Θα θέλατε να μας μιλήσετε γι' αυτή;

Ν.-Π.Ζ.: Τα συγκεκριμένα κείμενα γράφτηκαν σε διάφορες χρονικές περιόδους της ζωής μου με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένας σωρός από αυτά σε διάστημα τριών χρόνων. Κάποιοι φίλοι που το γνώριζαν με παρακίνησαν στο να τα εκδώσω. Η έμπνευση, η ιδέα στο να γίνουν βιβλίο ανήκει καθαρά σε εκείνους και τους ευχαριστώ! Το βιβλίο αποτελείται απο τρείς ενότητες. Η πρώτη ενότητα με τίτλο «Δια_φεύγω» περιλαμβάνει πεζά ποιήματά μου, τα οποία γράφτηκαν σε στιγμές που είχα την ανάγκη να δραπετεύσω είτε από τα κακώς κείμενα της προσωπικής μου ζωής, είτε από τη δυσφορία μου προς το σύστημα ή της κοινωνίας κλπ. Η δεύτερη ενότητα με τίτλο «Δια_πιστώσεις» περιλαμβάνει αποφθεγματικά κείμενα όπου όπως φανερώνει και ο τίτλος της ενότητας, διαπιστώνω κάποια πράγματα από και για την ζωή στα οποία όμως έχω το δικαίωμα πληρωμής στο μέλλον ...επί πιστώσει, εννοώντας πως όπως όλοι μας έτσι και εγώ κάποια στιγμή θα «εξοφλήσω» εκείνα που μου αναλογούν προς τους άλλους και οι τωρινές διαπιστώσεις μου θα είναι αυτές που θα με κάνουν καλύτερη για εκείνη την στιγμή. Στην τρίτη και τελευταία ενότητα, με τίτλο «Δια_τρέχοντας», υπάρχουν προτάσεις και στροφές που γραφόντουσαν πάντα στο πόδι και συνήθως όταν βρισκόμουν έξω, οπουδήποτε, στη δουλειά, στην βόλτα, σ' ένα καφέ, για φαγητό, σ' ένα ταξίδι και η έμπνευση δεν με άφηνε σε ησυχία αν δεν σημείωνα κάπου τα όσα αποκόμιζα. Γραφτήκαν όπως γράφω και στο βιβλίο «δια_τρέχοντας από - και - την πραγματικότητα».

Β.Π.: Κατά τον Μαλλαρμέ "ένα καλό ποίημα γράφεται με λέξεις, όχι με ιδέες". Για σας τι είναι η ποίηση;

Ν.-Π.-Ζ.: Για μένα ποίηση σημαίνει απελευθέρωση και συνάμα καταφύγιο. Απόδραση από την πραγματικότητα ταξιδεύοντας σε άλλους κόσμους που έχουν τόσα να μου πούνε! Σε λίγες λέξεις εκφράζω σκέψεις και συναισθήματα, αυτό είναι απόλαυση και μαρτύριο μαζί! Απόλαυση όταν η σκέψη ή το συναίσθημα βρίσκουν αμέσως τις λέξεις που θα εκφραστούν, μαρτύριο όταν συμβαίνει το αντίθετο.

Β.Π.: Ποιος ο λόγος να γράφει κανείς σήμερα; Κίνητρο οικονομικό δεν υπάρχει. Είναι μήπως πράξη προσωπικής αντίστασης και παρηγοριάς;

Ν.-Π.Ζ.: Σαφώς! Προσωπικά είναι η ανάγκη μου για επικοινωνία. Η ανάγκη του "μοιράζομαι". Οι άνθρωποι είναι τόσο απασχολημένοι με την καθημερινότητα, με τα δικά τους προβλήματα, που δεν έχουν χρόνο ή διάθεση, να ακούσουνε τα εσώψυχά σου. Το να αποτυπώνω λοιπόν στο χαρτί τα όσα νιώθω ήταν η ιδανική λύση για μένα, αφενός γιατί έτσι ξανασαίνω από τα συναισθηματικά μου βάρη, αφετέρου ανακαλύπτω την αξία του "μοιράζομαι" που δεν είναι άλλη από το να με οδηγεί στο να βρίσκω συνοδοιπόρους.

Β.Π.: Ποια είναι η χειρότερη κριτική που έχει γραφτεί για τη δουλειά σας και αντίστοιχα η καλύτερη; Λαμβάνετε υπόψη σας την αρνητική κριτική ή ασπάζεστε την άποψη: «Ό, τι δεν με σκοτώνει με κάνει πιο δυνατό»;

Ν.-Π.Ζ.: Μέχρι στιγμής η χειρότερη κριτική, σε βαθμό που όντος να θεωρηθεί χειρότερη, δεν έχει υπάρξει ή τουλάχιστον δεν μου την έχουν εκφράσει κατά πρόσωπο. Η καλύτερη κριτική είναι μια φράση ενός αναγνώστη η οποία κάθε φορά που την φέρνω στο μυαλό μου παίρνω δύναμη για συνέχεια, "Έχετε μαγικό χέρι το ξέρετε; Καταφέρνετε να κάνετε τον αναγνώστη να νιώθει ο ήρωας της κάθε ιστορίας σας.. Δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα να βρίσκει κανείς ανθρώπους σαν και εσάς. Νιώθω ένα δέος...! Μας δίνετε δύναμη και θέληση για ζωή. Να το θυμάστε πάντοτε..". Τώρα σχετικά με το αν λαμβάνω υπόψη μου την αρνητική κριτική, την λαμβάνω μόνο όταν αυτή είναι καλοπροαίρετη. Τότε ναι, είναι καλοδεχούμενη γιατί είναι αυτή που θα με κάνει καλύτερη. Θα με βάλει να προβληματιστώ, να σκεφτώ και να προσπαθήσω να βελτιωθώ. Η αρνητική κριτική που γίνεται κακοπροαίρετα, χωρίς κάποιο εύλογο επιχείρημα με αφήνει αδιάφορη.

Β.Π.: Τα λογοτεχνικά έργα που εμπεριέχουν το συναίσθημα «αγγίζουν» τους αναγνώστες. Πώς όμως δικαιολογείται ο ισχυρισμός αυτών που υποστηρίζουν ότι το συναίσθημα «σκοτώνει» την τέχνη;

Ν.-Π.Ζ.: Κατ' εμέ δεν υφίσταται τέχνη χωρίς συναίσθημα συνεπώς δεν δικαιολογείται ο συγκεκριμένος ισχυρισμός. Κάτι υπάρχει εντός μας, χαρά, λύπη, φόβος, προβληματισμός, αγάπη, πάθος, αδιέξοδο κ.α. κάποιο συναίσθημα που μας οδηγεί να το εκφράσουμε μέσω της τέχνης. Όποιας μορφής τέχνη.

Β.Π.: Τι λέτε ότι η Τέχνη δεν είναι παρά ένα αντίδοτο στο φόβο του ανθρώπου για το θάνατο;

Ν.-Π.Ζ.: Θα έλεγα το αντίθετο. Πως είναι ένα αντίδοτο στο φόβο του ανθρώπου για την ζωή. Υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι που φοβούνται να ζήσουν ή αν θέλετε ο φόβος τους έκανε να μην μπορούν να ζήσουν όπως επιθυμούν, έτσι η τέχνη σε κάποιους από αυτούς μοιάζει σαν το μοναδικό αντίδοτο. Ο θάνατος είναι το μόνο δεδομένο για όλους μας, δεν θα έπρεπε να τον φοβόμαστε. Άλλωστε όταν εκείνος έρθει εμείς δεν θα το ξέρουμε.

Β.Π.: Αν σας ρωτούσα ποιοι συγγραφείς σας αγγίζουν πολύ, ποιους θα αναφέρατε;

Ν.-Π.Ζ.: Η λίστα είναι μεγάλη! Ενδεικτικά θα αναφέρω τον Καζούο Ισιγκούρο για την συναισθηματική του δύναμη, τα στοιχεία της επιστημονικής φαντασίας, το πάθος αλλά και την τεχνική του στα μυθιστορήματά του να ολοκληρώνονται χωρίς καμία επίλυση ωστόσο, η συνειδητοποίηση των ηρώων του να φέρνει την άνεση και το τέλος της ψυχικής αγωνίας.

Β.Π.: Όλοι μας τους τελευταίους μήνες βιώνουμε μια περιπέτεια, την επέλαση του Covid στη ζωή και την καθημερινότητά μας. Πολλοί συνάνθρωποί μας έχασαν τη ζωή τους ενώ άλλοι «παλεύουν» ακόμη με αυτό τον ύπουλο εχθρό. Για σας τι αξίζει περισσότερο τελικά στη ζωή κυρία Ζάνη;

Ν.-Π.Ζ.: ίδια η ζωή! Η υγεία, η αγάπη, η βοήθεια και η αλληλεγγύη προς τον συνάνθρωπο, οι στιγμές με τους ανθρώπους που αγαπάμε, η κατανόηση της ματαιότητας ώστε να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι! Εύχομαι ολόψυχα να τελειώσει με όσο το δυνατόν λιγότερες απώλειες αυτή η περιπέτεια με τον ύπουλο εχθρό όπως πολύ σωστά αναφέρετε.