Συνέντευξη με τη συγγραφέα Ειρήνη Μαλάμου

2021-11-25

"Η Τέχνη πιο συχνά αναβλύζει μέσα από τις αντιξοότητες παρά από την ευμάρεια" 

Επιμέλεια:

Βασιλική Β.Παππά

vas_nikpap@yahoo.gr



Κυρία Μαλάμου, πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας που φέρει τον τίτλο «Το μαύρο νυφικό» από τις εκδόσεις Λιβάνη. Θα θέλατε να μας προτείνετε τρεις λόγους για να διαβάσει κάποιος το βιβλίο σας;

Οι λόγοι για τους οποίους διαλέγει ο αναγνώστης να διαβάσει ένα βιβλίο είναι πολύ διαφορετικοί. Θα μπορούσα να τους παρομοιάσω με τους λόγους που οδηγούν κάποιον να δει μία ταινία ή να παρακολουθήσει μια θεατρική παράσταση. Το ΜΑΥΡΟ ΝΥΦΙΚΟ είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα του νησιωτικού χώρου βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα. Ένα ταξίδι σε δύο διαφορετικούς κόσμους. Από τις πρώτες σελίδες διαφαίνεται η γοητευτική αναπαράσταση μιας άλλης εποχής, μιας διαφορετικής νοοτροπίας και αντιλήψεων που έρχεται σε σύγκρουση με την σύγχρονη πραγματικότητα. Η βασική αρτηρία επικοινωνίας μεταξύ των δύο κόσμων είναι η ανάγκη των ανθρώπων να εμβαθύνουν στις προσωπικές τους επιθυμίες και να χαράξουν τη δική τους ρότα. Το ΜΑΥΡΟ ΝΥΦΙΚΟ ωθεί τον αναγνώστη να ανακαλύψει τη δύναμη ψυχής που κρύβει μέσα του, να πάψει να βολεύεται στα στερεότυπα που τον κρατούν εγκλωβισμένο και να αναζητήσει με ειλικρίνεια την προσωπική του ευτυχία.

Κάποια στιγμή ο Κόου είχε πει πώς γράφοντας βιβλία μπορεί κανείς να σώσει τον κόσμο. Αληθεύει αυτό; Ποια η δική σας εκτίμηση;

Το βιβλίο στις διάφορες μορφές του, είτε μιλάμε για σχολικό, εκπαιδευτικό, δοκίμιο, μυθιστόρημα ή για οποιαδήποτε άλλο είδος, έχει αναμφίβολα μια τεράστιαδυναμική. Επιγραμματικά θα αναφέρω πως ένα βιβλίο έχει την ικανότητα να μεταλαμπαδεύσει τη γνώση, να διευρύνει τους ορίζοντες του αναγνώστη, να τον ταξιδέψει σε νέους τόπους, να επικοινωνήσει με διαφορετικές απόψεις, να ανακαλύψει άγνωστες κουλτούρες. Είναι ένα παράθυρο στον κόσμο που εν τέλει μας σπρώχνει να κατανοήσουμε πως η κάθε ανθρώπινη ύπαρξη από τη στιγμή που της χαρίζεται το θείο δώρο της ζωής πρέπει να παλεύει καθημερινά να βελτιώνεται, και να κάνει και τους γύρω του καλύτερους.

Σύμφωνα με τον T.S. Elliot «Κύρια οδός για τη μεταβίβαση του πολιτισμού είναι η οικογένεια: κανένας δεν ξεφεύγει ολότελα απ' το είδος ή δεν ξεπερνά ολότελα το βαθμό του πολιτισμού που απόκτησε απ' το περιβάλλον της μικρής του ηλικίας». Σ' εσάς ποια η επιρροή της οικογένειας στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς σας;

Αναμφίβολα η οικογένεια είναι η βάση μας, το σημείο εκκίνησης, αυτό που κρατάμε πάντοτε μέσα μας.Είναι όμως ο πυρήνας από τον οποίο ξεκινάμε και γύρω του χτίζουμε το δικό μας δημιούργημα. Με αυτό θέλω να πω πως ο καθένας μπορεί να κάνει την υπέρβαση, να κρίνει και να αποφασίσει αν θέλει να ενστερνιστεί ή να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα σε αυτό που του δόθηκε. Η συμβολή της δικής μου οικογένειας στην διαμόρφωση της προσωπικότητάς μου υπήρξε καίρια και σημαντική. Οι γονείς μου ήταν κι εξακολουθούν να είναι, το μεγάλο μου στήριγμα, η στέρεη βάσητης ζωής μου. Κρατάω πάντοτε όμως στο πίσω το μυαλού μου τις δύο πιο σημαντικές συμβουλές τους : «Να είμαι πάνω απ' όλα άνθρωπος και να προσπαθώ πάντοτε να στηρίζομαι στα πόδια μου».

Τώρα βέβαια αν αναφέρεστε στο κύτταρο το οποίο έχω δημιουργήσει, ο σύζυγός μου, είναι στο πλευρό μου αρωγός και συνοδοιπόρος. Όσο αφορά τη μητρότητα, μιας κι έχω τρία παιδιά, βασίζομαι περισσότερο στο ένστικτο της μάνας που τις περισσότερες φορές αποδεικνύεται αλάθητο. Αυτό που έχω καταλάβει με τα χρόνια είναι πως οι γονείς, για να έχουμε ευτυχισμένα παιδιά, πρέπει να είμαστε μέντορες κι όχι κήνσορες.

Ποια η στάση σας απέναντι στα όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα λόγω πανδημίας;

Ζούμε δύσκολες εποχές αλλά όχι πρωτόγνωρες. Πανδημίες, όπως η πανούκλα κι η χολέρα έχουν πλήξει πολλές φορές την ανθρωπότητα και δυστυχώς μας βρίσκουν πάντοτε απροετοίμαστους. Δεν είναι λίγες οι φορές που λογοτεχνικά βιβλία έχουν καταπιαστεί με αυτό το θέμα. Όπως για παράδειγμα το διήγημα του Παπαδιαμάντη «Βαρδιάνος στα Σπόρκα»,που αναφέρεται στην πανδημία χολέρας το 1865, ή «Η Πανούκλα» του Καμύ. Σε σχέση με τις πανδημίες των περασμένων αιώνων, το σημαντικότερο είναι, πως στην εποχή μας διαθέτουμε ένα μεγάλο όπλο. Την ιατρική.

Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν επιβληθεί και συνεχίζουν να επιβάλλονται διάφορα μέτρα στον ελληνικό λαό για την καταπολέμηση του κορωνοϊού. Παρ' όλα αυτά βλέπουμε καθημερινά, τα κέντρα διασκέδασης και οι καφετέριες να είναι γεμάτες και κατά συνέπεια τα κρούσματα να αυξάνονται καθημερινά. Πώς το εξηγείτε αυτό το γεγονός;

Αρχικά θα αναφέρω πως παρόμοια μέτρα βίωσε κι εξακολουθεί να βιώνει όλη η ανθρωπότητα. Όσο αφορά τους χώρους συγκέντρωσης οποιουδήποτε είδους κοινωνικής συνάθροισης, αντιλαμβάνομαι πως οι άνθρωποι σταθμίζουμε τις ανάγκες μας κι αποφασίζουμε κατά το δοκούν. Υπάρχει σίγουρα φόβος, αλλά υπάρχει και η ανάγκη να πάρουμε πίσω τη ζωή μας.

Ποιος ο ρόλος της Τέχνης σε εποχές σαν αυτή που διανύουμε όταν ο αγώνας της επιβίωσης είναι πρωταρχικός για εκατομμύρια ανθρώπους;

Ας μην αγνοήσουμε το γεγονός πως η Τέχνη δεν γεννήθηκε κατ' ανάγκη από ανθρώπους που είχαν οικονομική επιφάνεια ή δεν πάλευαν καθημερινά στον στίβο της επιβίωσης. Αμέτρητοι καλλιτέχνες παρέμειναν σε όλη τους τη ζωή πάμφτωχοι και το έργο τους αναγνωρίστηκε μετά θάνατον. Η προσωπική μου άποψη είναι πως η Τέχνη πιο συχνά αναβλύζει μέσα από τις αντιξοότητες παρά από την ευμάρεια.

Τι σας κάνει να χαμογελάτε περισσότερο; Η σκέψη του σήμερα, του αύριο ή του χθες;

Με κάνει να χαμογελάω η ίδια η ζωή. Το χθες είναι η αναπόληση, το σήμερα η δημιουργία και το αύριο η αισιοδοξία και η ελπίδα.

Η φράση που λέτε στις δύσκολες στιγμές...;

«Θεέ μου δώσε μου δύναμη»

Η φράση που είπατε κάποτε για τον εαυτό σας και αποδείχθηκε πέρα για πέρα αληθινή;

«Δεν τα παρατάω.» Αυτή τη φράση είπα, από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου και το ίδιο συμβουλεύω στα παιδιά μου.

Για το τέλος, έχετε κάποια συμβουλή που θα θέλατε να δώσετε στους αναγνώστες μας αλλά και σε όσους διαβάσουν το βιβλίο σας;

Πρόσφατα συζητούσα με κάποια κριτικό λογοτεχνίας και μου είπε πως το ΜΑΥΡΟ ΝΥΦΙΚΟ είναι ουσιαστικά ένα ψυχογράφημα. Η αλήθεια είναι πως σε αυτό το μυθιστόρημα ξετυλίγονται παλιές και καινούργιες ανθρώπινες ιστορίες, γεμάτες αποκαλύψεις κι ανατροπές. Θαμμένα μυστικά, κρυφές επιθυμίες, ανεκπλήρωτοι έρωτες, σκοτεινές αδυναμίες, απόκρυφα πάθη και πράξεις ανομολόγητες.

Διαδραματίζεται στη Σκόπελο του 1927 και ταυτόχρονα στον ίδιο τόπος το 2017. Κεντρικές ηρωίδες είναι δύο γυναίκες, που συνδέονται με δεσμούς αίματος αλλά και με τα αόρατα νήματα της ανάγκης για ελευθερία, για μια ζωή χωρίς συμβιβασμούς. Χαρακτήρες δυναμικοί, ανατρεπτικοί κι εν τέλει ηρωικοί, σε εποχές που σκεπάστηκαν από τη σκιά του πολέμου και σε κοινωνίες που έμαθαν να σιωπούν.

Το Μαύρο Νυφικό γράφτηκε για να βρουν φωνή, όλοι εκείνοι που σιώπησαν, που έσκυψαν το κεφάλι στα πρέποντα, που θυσιάστηκαν στον βωμό του καθήκοντος και υποτάχτηκαν στο πεπρωμένο τους.

Γράφτηκε όμως και για όλους εκείνους που βρήκαν το σθένος να παλέψουν, κόντρα σε όλα τα δεδομένα και χάραξαν τις δικές τους πορείες, αναζητώντας την ευτυχία και τον αληθινό έρωτα.

Αυτό είναι το μήνυμα, ή η συμβουλή όπως είπατε, που θέλω να στείλω στους αναγνώστες. Όσες δυσκολίες ή όσο πόνο κι αν βιώνει ένας άνθρωπος πρέπει να παλεύει. Κι όπως ανέφερα και πρωτύτερα, είναι χρέος μας από τη στιγμή που μας δόθηκε το Θείο δώρο της ζωής, είναι χρέος μας, να αναζητήσουμε την ΕΥΤΥΧΙΑ.