Συνέντευξη με τον συγγραφέα Μάριο Λεβέντη

2018-01-14

Επιμέλεια:
Βασιλική Β. Παππά
vpappa@cultmagz.com

Η συνέντευξη που ακολουθεί δόθηκε με αφορμή το βιβλίο"Τελευταία Απόστροφος" (εκδόσεις Γαβριηλίδης). Πρόκειται για ένα θεατρικό μονόλογο. Ένα έργο για την ευθύνη.Έργο που ομολογεί την ανθρώπινη αδυναμία και την ανασφάλεια της εποχής του, μιλώντας για τη λήθη που φορτώσαμε στη μνήμη μας.
Ένα ταξίδι με μια βαλίτσα στο χέρι, που δεν είναι παρά η δίψα μας για μια δεύτερη ευκαιρία. Μια ευκαιρία κάπως λιγότερο ματαιωμένη. Ένα "δρομολόγιο" στην παλίρροια του σήμερα, θίγοντας το ανθρώπινο υπερεγώ και αγκαλιάζοντας τον έρωτα: την ίδια τη ζωή. Μια εξομολόγηση που εκκολάπτει ένα ναυάγιο προσωπικό που γίνεται συλλογικό.

Β.Π. Για ποιο λόγο γράφεις Μάριε;

Μ.Λ.: Αυτή η ερώτηση φαίνεται να έχει μεγάλη οικειότητα μαζί μου και ανοίγει κάθε συνέντευξη μου. Πρώτος εγώ αναρωτιέμαι. Σε κάθε νέο έργο και ιδέα. Και σ' εμένα τον ίδιο ακόμη, πιάνω να κάνω υπεκφυγές. Δεν μου απαντώ. Αφήνω το ερωτηματικό να με παιδεύει, να ωριμάσει και ν' αναπτυχθεί, να μεγαλώσουν τα οστά του. Το ποτίζω με ασβέστιο και ανασφάλεια. Το δέλεαρ του ζητήματος είναι να μη γίνει τελεία το ερωτηματικό και να παραμένει επίμονα γνήσιο.

Β.Π.: Με τη συγγραφή εκτίθεται η ψυχή αυτού που γράφει. Εξαιτίας αυτού, έχεις αισθανθεί πιο ευάλωτος στα μάτια των οικείων σου προσώπων;

Μ.Λ.: Κάθε δημιουργός είναι ευάλωτος. Η στιγμή της δημιουργίας είναι πολύ προσωπική. Νομίζω πως μόνος μάρτυρας είναι η ίδια η στιγμή αυτοπροσώπως. Αυτό μου το χαρίζουν τα ποιήματα. Εξαγνίζομαι. Το θέατρο θέλει και τεχνικές γνώσεις που σ' επαναφέρουν αυτόματα.

Β.Π.: Ασχολείσαι με την ποίηση αλλά και τον θεατρικό λόγο. Πόσο πρωτότυπος μπορεί να είναι ένας συγγραφέας σήμερα;

Μ.Λ.: Εδώ υπάρχει ηλεκτρισμός. Σήμερα όλοι οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη από εγγυήσεις. Μ' αυτό ταυτίζεται και η τέχνη. Εξαρτάται από τον στόχο μας να δικαιώσουμε το κοινό, αλλά και την προσπάθεια μας. Είναι πολύ δύσκολο το πρωτότυπο στον καιρό της «φωτοτυπίας» και της «σάρωσης». Ενώ μας πατρονάρει διαρκώς μια θεωρητική εξέλιξη. Υπάρχει πολλή σιλικόνη η οποία μπορεί να περνάει, αλλά στην ουσία του παραμορφώνει. Η ασυναρτησία και το πείραμα πια, σημειώνουν θρίαμβο. Αυτό δεν μπορεί να είναι πρωτότυπο, είναι απλώς άτεχνο, βιαστικό. Πρωτότυπος είναι ίσως όποιος βγαίνει στην αρένα του αυθεντικού, χωρίς να ξέρει αν θα ζήσει.

Β.Π.: Τι μπορεί να χαρακτηρίσει ένα έργο "μεγάλο";

Μόνο ο κόσμος μπορεί να χαρακτηρίσει ένα έργο μεγάλο. Κι εκεί είναι το νόημα, εφόσον σ' αυτόν απευθυνόμαστε. Είναι σπουδαίο να το αποδέχονται, να το περιμένουν, να τους λείπει, να απορούν ... Να υπάρχει μια περιρρέουσα λαχτάρα, μια αναστάτωση. Προσωπικά έχω ανάγκη να σέβομαι τον κόσμο και να τον ευχαριστώ. Το μεγάλο έργο αντικρίζει την ιδέα του.

Β.Π.: Γιατί ο προβληματισμός και ο στοχασμός να είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν ένα έργο "σοβαρό" και γιατί να μην αποτελεί κριτήριο η συγκίνηση που δημιουργείται στον αναγνώστη-θεατή;

Μ.Λ.: Ένα έργο είναι σοβαρό όταν αφορά. Τη ζωή και τις ηλικίες της, τα αιώνια αδιέξοδα της, που κάθε φορά ρωτώνται διαφορετικά. Μας έχουν τυλίξει τα δίχτυα της ετικέτας και του περιορισμού στα πράγματα. Θα ήταν πολύ έντιμο η συγκίνηση να είναι κριτήριο. Και δεν αναφέρομαι στο μελόδραμα. Η συγκίνηση έχει διάρκεια, απολυμαίνει τα εφήμερα. Αν δεν είναι κριτήριο για ένα έργο, τότε το έργο δεν έχει σκοπό. Ακόμα κι αν γράψεις μια κωμωδία, χωρίς μια εσωτερική σκηνή, έχεις κάνει κιόλας «έκπτωση» στον εαυτό σου. Στο βάθος της η τέχνη δεν περιορίζεται, είναι ασυμβίβαστη.

Β.Π.: Σε τι πιστεύεις ότι διαφέρει το θέατρο από την τηλεόραση και τον κινηματογράφο;

Μ.Λ.: Αγαπώ και τα τρία. Το θέατρο έχει την ιδιαιτερότητα του παρόντος χρόνου, η ανάσα του έργου είναι σε απευθείας σύνδεση με την ανάσα του θεατή. Πάντα το προσεγγίζω με δέος, με μια ιερότητα, κοινωνώ την χάρη του. Μας αιφνιδιάζει. Πετυχαίνει «νεγκλιζέ» την σκέψη μας, σχεδόν γυμνή και μας ντύνει ουσία.

Β.Π.: Ποια η γνώμη σου για το ελληνικό θέατρο σήμερα;

Μ.Λ.:Το ελληνικό θέατρο σήμερα έχει αποκτήσει γνώση και πραγματοποιεί την αξιολόγησή του. Έχει ποικιλία για κάθε καλλιτεχνικό γούστο. Έχει και θυμό όμως. Ενώ πήγαινε ευθεία με τις σταθερές του, ξαφνικά έστριψε σε μια πιο ουσιαστική δράση που είχε καταλυτική επίδραση μ' έναν κόσμο να επικοινωνεί με τον διπλανό του. Όπως το σκέφτομαι τώρα που μιλάμε: Στο θέατρο μπορεί να πηγαίνεις άγνωστος, αλλά δεν φεύγεις ποτέ ξένος.

Β.Π.: Πολλοί είναι εκείνοι που ισχυρίζονται ότι ο δημιουργός δεν έχει ανάγκη να επικοινωνεί και να γνωρίζει το αναγνωστικό του κοινό. Ποια η προσωπική σου άποψη; Μπορείς να σκιαγραφήσεις το πορτρέτο του αναγνώστη που θα τον αγγίξει περισσότερο η γραφή σου;

Μ.Λ.: Αν το δεχτώ αυτό καταργώ ευθέως την συνέντευξη μας. Γιατί και εμείς, εδώ που είμαστε τώρα, επικοινωνούμε. Σας γνωρίζω και με γνωρίζετε. Ένας δημιουργός που αρνείται να επικοινωνήσει μπορεί να είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από δημιουργός. Δεν μου αρέσει αυτή η ανωτερότητα. Αν δεν έχω ανάγκη, δεν έχω ρόλο στο ίδιο μου το έργο... Υποψιάζομαι τις ανάγκες του, δεν τις ζωγραφίζω. Τις ομολογώ και το ρισκάρω. Η «Τελευταία απόστροφος» που διαβάζεται αυτή τη στιγμή, λυτρώνει.

Β.Π.: Σήμερα, σε σχέση με παλιότερα οι πόρτες των εκδοτικών οίκων ανοίγουν πάρα πολύ δύσκολα για ένα νέο δημιουργό. Παρ' όλα αυτά όμως, πολλοί νέοι συγγραφείς και ποιητές έχουν δυναμική παρουσία στα social media, κινούνται αυτόνομα και συσπειρώνουν κόσμο όπως γινόταν παλιότερα. Κατά τη γνώμη σου όμως, οι παλιοί αποδέχονται τους καινούργιους;

Μ.Λ.: Δεν ισχύει μόνο σήμερα. Ανέκαθεν στο νέο δεν άνοιγαν οι πόρτες με την πρώτη. Δεν μπορούμε όμως, να υμνούμε ένα παρελθόν, χωρίς την πιθανότητα του μέλλοντος. Όσον αφορά τη γραφή στα κοινωνικά δίκτυα, είναι μια λύση, ν' αδειάζει το συρτάρι τους. Η έκθεση όμως από την μια περίπτωση στην άλλη είναι τελείως διαφορετική, έχει άλλη δημοτικότητα η ευθύνη. Δεν είμαστε μάρκες, όπως δεν είμαστε και οι ίδιοι άνθρωποι. Το άθλημα είναι να αποδεχτεί η εποχή σου. Ο δρόμος είναι μεγάλος κι ευτυχώς. Ανήκουμε σε άλλη γενιά, ήρθαμε σε άλλες δεκαετίες αντιμετωπίζοντας όσο μπορούμε σοφότερα, τα δικά μας θηρία...

Β.Π.: Πόσο σημαντική είναι η λεπτομέρεια στη ζωή σου;

Μ.Λ.: Η λεπτομέρεια καθορίζει το ήθος μας και κάνει την διαφορά στην ποιότητα της ζωή μας.