Συνέντευξη με τον ζωγράφο Πέτρο Κωστούλα

2017-06-24

«οι πεταλούδες πετούν ξανά στα ζαχαροκάλαμα»

Επιμέλεια:

Βασιλική Β. Παππά

vpappa@cultmagz.com


Ο Πέτρος Κωστούλας γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Νέα Ιωνία του Βόλου ενώ τα τελευταία 20 χρόνια ζει και εργάζεται ως εκπαιδευτικός σε διάφορες δομές, τόσο στην Ηγουμενίτσα όσο και στην Κέρκυρα. Σπούδασε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικές Επιστήμες - Διεθνείς Σπουδές. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος πάνω στις πολιτισμικές σπουδές καθώς και πιστοποίησης παιδαγωγικής κατάρτισης από το πανεπιστήμιο Πατρών. Παράλληλα με τις σπουδές του ασχολείται εντατικά με την τέχνη της ζωγραφικής δραστηριοποιούμενος κυρίως με παιδιά σχολικής ηλικίας. Πολλά σκηνικά σχολικών παραστάσεων φέρουν τη σφραγίδα του, έχοντας ως συνοδοιπόρο τον αδελφό του. Μετά από προετοιμασία χρόνων, πέρυσι πραγματοποίησε την πρώτη του προσωπική έκθεση - κατάθεση ψυχής και καρδιάς, όπως ο ίδιος την χαρακτηρίζει. Πριν λίγες μέρες και μέχρι το τέλος του μήνα η ίδια έκθεση που φέρει τον τίτλο «οι πεταλούδες πετούν ξανά στα ζαχαροκάλαμα» φιλοξενείται στο ισόγειο του ΔΙΕΚ Ηγουμενίτσας, καταγράφοντας στην ουσία την πραγματικότητα της ζωής χωρίς ωραιοποιήσεις αλλά όπως είναι: ανισότητες, βία κάθε μορφής, εκμετάλλευση... σε ένα απάνθρωπο σύστημα οικονομικό - πολιτικό... για όλους τους καταπιεζόμενους, αλλά κυρίως για τις γυναίκες, ευελπιστώντας σε μια ειλικρινή ματιά... Γιατί πότε αξίζει ο άνθρωπος; Όταν δεν προσπερνά, αλλά δίνει σημασία σε ανθρώπους που αδικούνται σε οποιουδήποτε μέρος του κόσμου...

Β.Π.: Πέτρο, που μεγαλώσες; Ποια η συνεισφορά της οικογένειάς σου σ' αυτό που είσαι σήμερα;

Π.Κ.: Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Βόλο, μια «ανοιχτή πόλη» για πολλούς λόγους, σε ανθρώπους, ιδέες, ιστορία, πολιτισμό, τέχνες... Η οικογένειά μου (και ιδιαίτερα ο παππούς ο οποίος ήταν «καλλιτέχνης» ξυλουργός), ήταν πάντα κοντά μας (τόσο σε εμένα όσο και στο δίδυμο αδελφό μου, που επίσης ζωγραφίζει). Πάντα υπερήφανοι για εμάς, μας παρακινούσαν να ζωγραφίζουμε. Τα στερεότυπα όμως μιας σίγουρης εργασίας (;), με οδήγησαν σε άλλες σπουδές, κοινωνικές αλλά καταλυτικές για την τέχνη μου. Πλέον ζω στην Ηγουμενίτσα όπου άνθησε η ασχολία μου με τη ζωγραφική και έκανα τις πρώτες μου εκθέσεις...

Β.Π.: Τι είναι η ζωγραφική για σένα και πότε ξεκίνησε η σχέση της μαζί της; Ήθελες να γίνεις ζωγράφος από μικρός;

Π.Κ.: Πολλές φορές είπα ότι η ζωγραφική με «σώζει» πνευματικά, ψυχικά, επικοινωνιακά...με απομόνωση όμως κάπου-κάπου, ώστε να επικεντρωθώ, να σεβαστώ, να συναισθανθώ αυτά που θα είναι στον καμβά. Από μικρός, πάντα με τον αδελφό μου με τον οποίο μοιραζόμαστε τα πάντα, βραβεία παλαιότερα, αλλά και τώρα, δημιουργώντας ζωγραφιές και σκηνικά σε σχολεία, η προσπάθεια για δημιουργία και η τέχνη ήταν και είναι στο μυαλό μας ό,τι και αν κάνουμε στη ζωή μας. Εξάλλου, η ζωή πρέπει να βιώνεται ως τέχνη (βλ. επιμονή, υπομονή, αξίες, συναισθήματα, αλληλεγγύη, πάθος...).

Β.Π.: Ποια είναι τα θέματα με τα οποία ασχολείσαι και ποια συναισθήματα κυριαρχούν την ώρα που ζωγραφίζεις;

Π.Κ.: Όταν οι σπουδές μου (κοινωνικές - πολιτικές επιστήμες και του πολιτισμού), εμπλέκονται - συνεργάζονται με την τέχνη, δεν γίνεται παρά η τέχνη μου να αφορά τον άνθρωπο του κόσμου. Δεν θα μπορούσαν παρά να με οδηγήσουν συνειδητά, να ασχολούμαι με πρόσωπα και σώματα...όχι μόνο για τα βαθιά συναισθήματα που βγάζουν, αλλά καθοδηγώντας με τα έντονα προβλήματα του κόσμου (ως παγκόσμιος πολίτης!). Σημαντικό να μην προσπερνάς ανθρώπους και καταστάσεις... Στην τελευταία μου επαναληπτική έκθεση, ζούσα συγχρόνως όταν δημιουργούσα την κάθε γυναίκα, αυτό που θα αφηγούνταν στη συνέχεια αυτή...Πώς αλλιώς θα το ζούσαν όσοι θα τις κοιτούσαν στα μάτια;

Β.Π.: Σε ποιους απευθύνεσαι κυρίως, ποιο είναι το target group σου;

Π.Κ.: Οι αξίες μου και ο σεβασμός στους ανθρώπους, δεν με επιτρέπουν να επιλέγω κοινό. Είσαι για όλους, για όσους θέλουν να πάρουν κάτι από κάθε μορφή τέχνης....Είναι σημαντικό να είναι ανοιχτοί στο μυαλό και στους ανθρώπους, αλλά χρειάζεται ακόμη και η προσέγγιση και άλλων που έμαθαν με στερεότυπα, φτάνει να θέλουν να αλλάξουν προοπτική..Εξάλλου, όποιος θέλει να πει κάτι με την τέχνη του, δεν το κάνει από αλαζονεία, αν το κάνει, τότε αυτός δεν κάνει...για την τέχνη...ούτε η τέχνη γι` αυτόν!

Β.Π.: Πώς φαντάζεσαι τον αγοραστή των έργων σου;

Π.Κ.: Μάλλον, αυτοί σε επιλέγουν γιατί έχουν μια εσωτερική ανάγκη. Πάντως το δεδομένο στην σκέψη μου είναι πρωτίστως να μιλάει σε αυτόν που θέλει να το αποκτήσει... αν και η τέχνη δεν αποκτιέται...Επίσης, να γνωρίζω ότι το συναισθάνεται....όπως και εγώ, που για τον αντίθετο λόγο, συχνά δεν θέλησα να αποχωριστώ έργα μου και δεν το μετάνιωσα... επίσης σίγουρα όχι σε κάποιους, όπως μου έχουν πει κατά καιρούς ότι ένας πίνακας δεν ταιριάζει χρωματικά με το σαλόνι (χαλί, έπιπλα, στυλ...). Και γιατί η κατάθεση ψυχής - τέχνης να μετριέται σε ευρώπουλα;

Β.Π.: Έχεις θαυμάσει ποτέ το έργο ενός άλλου ζωγράφου;

Π.Κ.: Εννοείται!! και είμαι χαρούμενος που έχουν την ικανότητα και την καλλιτεχνική ματιά να δημιουργούν....και θα ήμουν χαρούμενος να τους συναντούσα...όπως πέρυσι στην πόλη μας που θαύμασα έργα μιας ζωγράφου που τόλμησε ένα βαρύ και δυνατό θέμα (ανάλογο του δικού μου)... αν και πολλοί δεν το κατάλαβαν... Στεναχωρήθηκα σαν να ήταν δική μου η έκθεση, δυστυχώς, την έκριναν μόνο από το στυλ και τη σκληρότητα των χρωμάτων και των προσώπων και όχι τι ήθελε να πει...

Β.Π.: Εσύ ο ίδιος πώς είσαι ως θεατής όταν παρακολουθείς τα έργα άλλων συναδέλφων σου;

Π.Κ.: Με σεβασμό πάνω από όλα, με καλλιτεχνική ματιά, δίχως επικριτικό πνεύμα, θεωρώντας τιμή που μου δίνουν την ευκαιρία να δω τη ψυχή τους, συγκινημένος που κατέθεσαν τη δουλειά τους και δεν τη κράτησαν γι` αυτούς....

Β.Π.: Ποια η γνώμη σου για τον ρόλο της κριτικής; Λαμβάνεις υπ' όψιν τις αρνητικές κριτικές ή ασπάζεσαι την άποψη: «ό,τι δεν με σκοτώνει με κάνει πιο δυνατό;»

Π.Κ.: Όταν κάποιος αποφασίζει να εκτεθεί σε άλλους ανθρώπους, θα ήταν τουλάχιστον υποκριτικό και μικροψυχία να σκεφτεί ότι οπωσδήποτε μια κριτική πηγάζει από κακόβουλα συναισθήματα. Χρειάζεται να ακούς τους άλλους, θα σε βοηθήσουν σίγουρα σε πολλά, αρκεί να μην γίνονται εσκεμμένα, να μην πηγαίνουν ενάντια στις αξίες σου και να ακυρώνουν την κατάθεση ψυχής σου. Έχω τέτοια παραδείγματα από την περσινή μου έκθεση...που στην ένταση των συναισθημάτων μου με εξόργισαν και με απογοήτευσαν...αλλά γρήγορα επανέφερα το μυαλό μου, στον στόχο μου και στην αξιοπρέπεια...τιμώντας πάνω από όλα τις «γυναίκες» της έκθεσής μου...

Β.Π.: Απ' όσο γνωρίζω είσαι και εκπαιδευτικός. Η διδασκαλία τόσων χρόνων στις τάξεις, ποια εικόνα σ' έχει αφήσει για τους μαθητές; Γενικότερα, πώς βλέπεις σήμερα τα πράγματα στην εκπαίδευση...

Π.Κ.: Η εκπαίδευση για εμένα εδώ και χρόνια... όπως προέκυψε...κρύβει μια τέχνη...η έκθεση στα παιδιά (μικρά ή μεγάλα, ανάλογα τη βαθμίδα), η ανταλλαγή των συναισθημάτων, η επικοινωνία, η τόλμη ενάντια σε κατεστημένα...κάτι που η κοινωνία (όχι από μόνη της αλλά κάποιοι..) δεν αφήνει τα παιδιά να είναι ο εαυτός τους...τα αποστειρώνει ετοιμάζοντάς τα για ένα επάγγελμα...τα γεμίζει ενοχές ότι αν δεν πετύχουν στις εξετάσεις είναι ήδη αποτυχημένοι, ενώ καν δεν έχουν προλάβει να το αποδείξουν! Και αν επιτύχουν, να είναι καλοκουρδισμένα γρανάζια ενός συστήματος....για να τα αποδεκτεί το σύστημα...εε και η τέχνη καλείται να πει ότι η εκπαίδευση είναι αξίες, συναισθήματα, γνώση του σκληρού-βίαιου και άνισου κόσμου, ψυχαγωγία-αγωγή της ψυχής...υπερασπίσου το παιδί, γιατί αν γλυτώσει το παιδί υπάρχει ελπίδα...Ο Μπρεχτ έλεγε: σου κλέβουν το βιβλίο και ύστερα σε κατηγορούν ότι έμεινες αδιάβαστος...

Και κάτι καλό: σε εκπαιδευτικό χώρο που τοποθέτησα τωρινή αφίσα της έκθεσής μου, κάποιος φοιτητής συμπλήρωσε (πάνω στον τίτλο «οι πεταλούδες πετούν ξανά στα ζαχαροκάλαμα»): «πεινάσανε»!

Β.Π.: Μετά την έκθεση ζωγραφικής η οποία φιλοξενείται στους χώρους του ΙΕΚ Ηγουμενίτσας τι ακολουθεί; έχεις σχεδιάσει το επόμενο βήμα σου;

Π.Κ.: Πέρυσι όταν αποφάσισα ότι ήταν καιρός να πετάξουν οι πεταλούδες στα ζαχαροκάλαμα, παρόλο που το δούλευα πάρα πολύ καιρό, το πίστεψα τελειωτικά όταν συνομιλούσα με τους θεατές στην τότε έκθεση. Φέτος, το ίδιο έγινε και στο ΙΕΚ που τόλμησε να βγει στην κοινωνία και να μου δώσει το ΟΚ να ξαναπετάξουν οι πεταλούδες...Υπήρξαν από πέρυσι κάποιες προτάσεις.. πολλές οι ιδέες μου...πολλά τα ζητήματα ανοιχτά στον κόσμο και έτσι αναγκαστικά και στο μυαλό μου...Πολλά στοιχεία ήδη μαζεμένα στο μυαλό μου και στον Η/Υ. Ένας οργασμός σκέψεων και ανησυχιών που δεν τελειώνουν. Ίσως αν αγαπούν και αλλού τις πεταλούδες όσο εγώ, να πετάξουν και εκτός πόλης....είναι έτοιμες και με θέληση...!

Β.Π.: Ευχαριστώ πολύ Πέτρο για την κουβέντα μας!

Π.Κ.: Κι εγώ ευχαριστώ για την ευγενική σου σκέψη για τούτη την συνέντευξη..ή καλύτερα για την ευκαιρία να δώσεις βήμα στις σκέψεις μου, μέσω των κοριτσιών μου της έκθεσης...