«Το ταξίδι μου στην Ελλάδα δεν έχει τελειώσει ακόμη»

2021-11-08

Συνέντευξη με τη συγγραφέα Συμώνη Κατραμάδου


Επιμέλεια:

Βασιλική Β. Παππά

vpappa@cultmagz.com


Η Δρ. Συμόνη Κατραμάδου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μυτιλήνη. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία/Γλωσσολογία και Νομικά στο ΕΚΠΑ. Απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην Υπολογιστική Γλωσσολογία στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ Αγγλίας και διδακτορικό στη Θεωρητική Γλωσσολογία στο Πανεπιστήμιο του Γιοχάνεσμπουργκ.

Β.Π.: Κυρία Κατραμάδου, πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας «Ο κατακτητής μου. Η βασίλισσα του Αιγαίου». Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με τη συγγραφή και συγκεκριμένα με τη λογοτεχνία;

Σ.Μ.:Μολύβι στο χαρτί, δάχτυλα στο πληκτρολόγιο, μια διαδικασία δημιουργίας που με γέμιζε από παιδί. Σχολικές εκθέσεις που διαβάζονταν στην τάξη, ένα βραβευμένο διήγημα για την σφαγή των Καλαβρύτων και μετά, για χρόνια, επιστημονικά συγγράμματα. Χρειάσθηκε η τραγική εισβολή προσφύγων και μεταναστών στην πατρίδα μου την Μυτιλήνη, τα ανοργάνωτα αλλά αποφασισμένα στίφη ακόμα και μικρών παιδιών να ψάχνουν για το λιμάνι, ένα οποιοδήποτε λιμάνι για να φύγουν από έναν τόπο που ήταν σε κατάσταση σοκ. Έναν τόπο που δεν γνώριζαν ούτε ήθελαν να μάθουν. Και όλος ο κόσμος ξαναγνώριζε τον τόπο μας μέσα από τα μάτια τους. Μια άθλια στέγη για τους άθλιους των εθνών. Μια στέγη που βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα πριν προλάβει να καταλάβει από που φυσά ο άνεμος. Και δυσφημίστηκε στα πέρατα του κόσμου. Αδικία για τους εκπατρισμένους, αδικία όμως και για τους ντόπιους που είδαν τον τόπο τους με τον λαμπρό και μακραίωνο πολιτισμό να γίνεται βορά στα ΜΜΕ και αποδιοπομπαίος τράγος παγκοσμίως. Αυτήν την αδικία προσπάθησα να επανορθώσω με τον δικό μου τρόπο. Να θυμίσω ότι ο τόπος αυτός έδωσε τα φώτα του πολιτισμού του σε εποχές που μόνον η επιβίωση μετρούσε. Που ποτέ δεν έπαψε να δίνει στις τέχνες και τα γράμματα τον χρυσό οβολό του.

Β.Π.: Πόσο δύσκολο είναι να βρει κανείς τη συγγραφική του ταυτότητα;

Σ.Κ.: Εύκολο αν ξέρεις ποιος είσαι. Αν έχεις βρει τον εαυτό σου ανάμεσα στις νάρκες της ζωής. Αν ξέρεις τί είναι σημαντικό για σένα. Δύσκολο αν προσπαθήσεις να μιμηθείς, αν υποκρίνεσαι. Ποιο είδος θα επιλέξεις ως συγγραφέας είναι απόρροια αυτής της αρχικής και ουσιώδους γνώσης.

Β.Π.: Σύμφωνα με τον T.S. Elliot «Κύρια οδός για τη μεταβίβαση του πολιτισμού είναι η οικογένεια: κανένας δεν ξεφεύγει ολότελα απ' το είδος ή δεν ξεπερνά ολότελα το βαθμό του πολιτισμού που απόκτησε απ' το περιβάλλον της μικρής του ηλικίας». Σ' εσάς ποια η επιρροή της οικογένειας στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς σας;

Σ.Κ.: Ένας άλλος λόγιος, ο μεγάλος Wittgenstein έλεγε ότι «τα όρια της γλώσσας μoυ σημαίνουν τα όρια του κόσμου μου». Ο κόσμος που γνωρίζουμε από παιδιά σίγουρα μας καθορίζει. Στοιχειοθετεί τις πολιτισμικές μας καταβολές. Όμως κάποτε μεγαλώνουμε. Και εναπόκειται σε μας να ξεπεράσουμε αυτά τα όρια και να ανακαλύψουμε τον κόσμο.

Β.Π.: Εργάζεστε ως πολιτιστικός ακόλουθος και προωθείτε τη συνεργασία της Ελλάδας με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες για την προβολή του ελληνικού και ευρωπαϊκού πολιτισμού στις τρίτες χώρες. Αν δεν κάνατε τη συγκεκριμένη δουλειά, με ποιο άλλο επάγγελμα θα θέλατε να ασχοληθείτε;

Σ.Κ.: Δεν θα έκανα ποτέ μια δουλειά που δεν ήταν λειτούργημα. Ακόμα και το μάζεμα σκουπιδιών, αν αυτό μου όριζε η μοίρα για να ζήσω, θα προσπαθούσα να το κάνω με τον πλέον σωστό και αποτελεσματικό τρόπο - προσφορά στην κοινωνία. Όμως η προσωπική μου επιλογή ήταν και είναι πάντα η έρευνα. Στην παρούσα εργασία μου και σε οποιαδήποτε άλλη έκανα ή θα κάνω στο μέλλον. Θα μπορούσα να γίνω αρχαιολόγος γιατί λατρεύω την έρευνα του παρελθόντος. Γι' αυτό άλλωστε έχω γράψει δύο ιστορικά μυθιστορήματα και μάλιστα σε δύσκολες ερευνητικά εποχές και περιοχές. Την αρχαϊκή εποχή σε όλο το Αιγαίο (Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ - Το ταξίδι της Αταλάντας, 2018, εκδ. Ωκεανίδα) και την συνέχειά του στην ρωμαϊκή εποχή στην κατακτημένη Λέσβο (Ο ΚΑΤΑΚΤΗΤΗΣ ΜΟΥ - Η Βασίλισσα του Αιγαίου, 2021, εκδ. Υδροπλάνο). Θα μπορούσα επίσης να ασχοληθώ με τη ρομποτική και να ερευνήσω τις μελλοντικές δυνατότητες της τεχνολογίας. Να μάθω τον κόσμο και να μεταδώσω αυτή τη γνώση, αυτό είναι για μένα το νόημα της ζωής μου.

Β.Π.: Σύμφωνα με τον Βασίλη Φίλια «Υπάρχουν πολλών μορφών βαριά χρέη απέναντι στον άνθρωπο και στην κοινωνία, το βαρύτερο πάντως είναι εκείνο του διανοούμενου. Συνέπεια της απουσίας ή της κοινωνικής υπολειτουργικότητας των διανοουμένων είναι η ακρισία και η υπολειτουργικότητα τόσο στις τοποθετήσεις, όσο και στις αντιμετωπίσεις των προβλημάτων, που απασχολούν την κοινωνία». Είστε διδάκτωρ στη Θεωρητική Γλωσσολογία. Πιστεύετε ότι σήμερα οι πνευματικοί άνθρωποι ανταποκρίνονται στην αποστολή τους; Και εάν όχι, πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση;

Β.Π.: Οι πνευματικές δυνάμεις ενός τόπου, σηκώνουν το βάρος της αφύπνισης όταν η χώρα δέχεται πλήγματα εξωτερικά ή εσωτερικά. Σε ήρεμους καιρούς σπάνια βγαίνουν μπροστά. Όταν δεν το κάνουν σε δύσκολους καιρούς τότε η χώρα παίρνει την κατηφόρα. Στον μεσοπόλεμο είχαμε μια τεράστια λογοτεχνική, καλλιτεχνική και φιλοσοφική άνθιση. Οι πνευματικοί μας άνθρωποι σήκωσαν το βάρος του χειμαζόμενου έθνους και έδωσαν νέα ώθηση στον πολιτισμό μας. Εδώ και δέκα χρόνια, οι επαναλαμβανόμενες κρίσεις έχουν χτυπήσει σε αλλεπάλληλα κύματα την χώρα που παλεύει να βγει στα ρηχά. Ο κόσμος μας αλλάζει ραγδαία και οι παλιές αγκυλώσεις, πολιτικές και μη, φαίνονται πλέον ξεπερασμένες. Τί ακούμε από τους ανθρώπους του πνεύματος; Ποιοι είναι οι δημιουργοί που μας έριξαν σωσίβιο στις δύσκολες ώρες; Τους αναζητώ. Και δεν ξέρω αν αυτή η απουσία έχει να κάνει με την ποιότητά τους ή με την έλλειψη θάρρους εκ μέρους τους. Μπορεί να ετοιμάζονται. Το ελπίζω.

Β.Π.: Πώς χαλαρώνετε και τί σάς διασκεδάζει;

Σ.Κ.: Πεζοπορίες στα βουνά, κολύμπι και καταδύσεις στην Ελλάδα και όπου αλλού, προ-covid και ελπίζω και μετά από αυτόν. Κυρίως όμως με χαλαρώνει η δημιουργία. Η ζωγραφική, η φωτογραφία. Και βέβαια το γράψιμο.

Β.Π.: Πώς νιώθετε καθώς μεγαλώνετε;

Σ.Κ.: Νοιώθω ευθύνη, να δώσω αυτό που μπορώ. Να αξιοποιήσω τις γνώσεις και τα όποια ταλέντα μου προς όφελος του συνόλου. Η ζωή γίνεται λιγότερη αλλά πιο ουσιαστική με τα χρόνια. Δεν την σπαταλώ εύκολα πια. Δίνω σημασία στην κάθε στιγμή.

Β.Π.: Ποια η αγαπημένη σας αρετή;

Η εντιμότητα. Περιέχει την αλήθεια, την ειλικρίνεια, την χρηστότητα, την διάθεση συνεργασίας και μερικές φορές την φιλία και την αγάπη.

Β.Π.: Τι εκτιμάτε περισσότερο στους φίλους σας;

Σ.Κ.: Την καλοσύνη.

Β.Π.: Έχετε ταξιδέψει σε πολλά μέρη της γης. Κλείνοντας, θα ήθελα να μας πείτε ποιο υπήρξε το αγαπημένο ταξίδι της ζωής σας μέχρι σήμερα.

Σ.Κ.: Το ταξίδι μου στην Ελλάδα και δεν έχει τελειώσει ακόμη. Μένουν πολλά να δω και να μάθω.