Συνέντευξη – Συντάκτρια: Βασιλική Β. Παππά

culturemagazinesite@gmail.com

Η Δρ. Αναστασία Βακαλούδη στο βήμα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών κατά τη διάρκεια ομιλίας της – μια στιγμή που αποτυπώνει το πολιτισμικό και επιστημονικό της αποτύπωμα. 

Εισαγωγή 

Στον κόσμο της σύγχρονης εκπαίδευσης, η Ιστορία δεν είναι απλώς μάθημα αλλά εργαλείο κατανόησης του ανθρώπου και του πολιτισμού. Η Αναστασία Βακαλούδη, διακεκριμένη ιστορικός, παιδαγωγός και σύμβουλος δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μας μιλά για το πώς η Ιστορία μπορεί να γίνει βιωματική εμπειρία, πώς οι ΤΠΕ ανανεώνουν τη διδασκαλία της και πώς η μνήμη και η παιδεία συνδέονται στενά με την κριτική σκέψη στον 21ο αιώνα.

 Συνέντευξη 

Β.Π.: Κυρία Βακαλούδη, τι ήταν αυτό που σας οδήγησε αρχικά στην Ιστορία και πώς εξελίχθηκε αυτή η σχέση σας μέσα από τη Διδακτική και την Παιδαγωγική;

Α.Β.: Η Ιστορία υπήρξε εξαρχής ένας τρόπος σκέψης, ένας χώρος όπου ο άνθρωπος προσπαθεί να ερμηνεύσει τον εαυτό του μέσα στον χρόνο. Η ενασχόλησή μου με τη Διδακτική και την Παιδαγωγική αποτέλεσε εμβάθυνση, καθώς η Ιστορία αποκτά πλήρες νόημα όταν μετατρέπεται σε διαδικασία σκέψης και παιδευτική εμπειρία.

Β.Π.: Σε μια εποχή ταχύτητας και αποσπασματικής πληροφόρησης, ποιος είναι σήμερα ο ρόλος της Ιστορίας ως πολιτισμικό εργαλείο;

Α.Β.: Η Ιστορία εισάγει βραδύτητα, σύνδεση και ερμηνεία σε έναν κόσμο που ευνοεί την στιγμιαία πληροφορία. Ως πολιτισμικό εργαλείο, αποδομεί και επαναδιαπραγματεύεται ταυτότητες, διδάσκοντας ότι κάθε αφήγηση εμπεριέχει επιλογές και καλλιεργεί κριτική συνείδηση.

Β.Π.: Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις στη διδασκαλία της Ιστορίας στη σύγχρονη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση;

Α.Β.: Η υπέρβαση της μηχανιστικής γνώσης χωρίς απώλεια επιστημονικής ακρίβειας. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να δημιουργεί συνθήκες ερμηνείας και όχι απλής αναπαραγωγής, διδάσκοντας την Ιστορία ως άσκηση σκέψης.

Προσωπογραφία της Δρ. Αναστασίας Βακαλούδη 

Β.Π.: Πώς μπορεί η ιστορική σκέψη να βοηθήσει τους νέους να κατανοήσουν καλύτερα τον εαυτό τους και τον κόσμο;

Α.Β.: Η ιστορική σκέψη αποκαλύπτει ότι τίποτα δεν είναι αυτονόητο. Οι νέοι μαθαίνουν ότι ο κόσμος είναι ανθρώπινη κατασκευή και αποκτούν αυτογνωσία, αναγνωρίζοντας την ιστορική συνέχεια αλλά και τη δυνατότητα αλλαγής.

Β.Π.: Με ποιους τρόπους οι ΤΠΕ μπορούν να εμπλουτίσουν ουσιαστικά τη διδασκαλία της Ιστορίας;

Α.Β.: Οι ΤΠΕ είναι νέα περιβάλλοντα σκέψης. Ψηφιακές πηγές, διαδραστικοί χάρτες και πολυτροπικές αφηγήσεις επιτρέπουν ερμηνευτική προσέγγιση του παρελθόντος. Το κλειδί είναι ότι η τεχνολογία υπηρετεί το ιστορικό ερώτημα, όχι απλώς την επιφάνεια.

Β.Π.: Υπάρχει κάποια εκπαιδευτική πρακτική που θεωρείτε ιδιαίτερα εμπνευσμένη;

Α.Β.: Οι πρακτικές που συνδέουν την Ιστορία με τον χώρο και τη μνήμη, όπως η τοπική ιστορία και η χαρτογράφηση ιστορικών ιχνών, μετατρέπουν το παρελθόν σε προσωπική εμπειρία και ενισχύουν την ταυτότητα του μαθητή.

Β.Π.: Από τη θέση σας ως Σύμβουλος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, τι χρειάζονται περισσότερο οι εκπαιδευτικοί σήμερα;

Α.Β.: Χρειάζονται αναγνώριση της πνευματικής διάστασης του έργου τους, επιμόρφωση με νόημα, χρόνο για στοχασμό και θεσμική εμπιστοσύνη. Χωρίς αυτά, καμία εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να είναι ουσιαστική.

Β.Π.: Τι σας γοητεύει ιδιαίτερα στη διδασκαλία στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο; 

Α.Β.: Το ΕΑΠ είναι χώρος ώριμου διαλόγου. Οι φοιτητές αναζητούν κατανόηση, και η Ιστορία λειτουργεί ως εργαλείο αυτογνωσίας και αναστοχασμού, ιδιαίτερα για ενήλικες που επιστρέφουν στη γνώση με βιωμένα ερωτήματα.

Β.Π.: Πώς φαντάζεστε το μέλλον της διδασκαλίας της Ιστορίας; 

Α.Β.: Θα είναι συνθετικό, ισορροπώντας τεχνολογία και ανθρωπιστική προσέγγιση. Η Ιστορία θα λειτουργεί ως χώρος νοηματοδότησης, καλλιεργώντας την ικανότητα κατανόησης της πολυπλοκότητας και όχι δίνοντας έτοιμες απαντήσεις.

Β.Π.: Ποιο μήνυμα θα θέλατε να απευθύνετε στους νέους εκπαιδευτικούς και στους αναγνώστες; 

Α.Β.: Να μην φοβούνται την αμφιβολία. Η Ιστορία υπάρχει για να μας διδάσκει να σκεφτόμαστε τον άνθρωπο μέσα στον χρόνο, και όχι για να μας καθησυχάζει. Τα ερωτήματα είναι η ουσία του πολιτισμού και της παιδείας.

Η Δρ. Αναστασία Βακαλούδη κατά τη διάρκεια άλλης εκδήλωσης της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, σε διάλογο με το κοινό και το επιστημονικό περιβάλλον. 

Συμπέρασμα Συνέντευξης

Η συζήτηση με την Αναστασία Βακαλούδη αναδεικνύει την Ιστορία ως ζωντανό και δυναμικό πεδίο που συνδέει τη μνήμη με τη γνώση, και την τεχνολογία με την παιδαγωγική. Μέσα από τη διδασκαλία, τη σκέψη και την κριτική αμφιβολία, η Ιστορία γίνεται εργαλείο αυτογνωσίας, κοινωνικής κατανόησης και πολιτισμικής ευαισθησίας. Το μήνυμα που αφήνει είναι σαφές: η παιδεία και ο πολιτισμός προχωρούν όχι με βεβαιότητες, αλλά με ερωτήματα, και η Ιστορία μάς διδάσκει να τα θέτουμε με θάρρος και στοχασμό.