A Conversation with Elsa Korneti
Conducted by Vasiliki V. Pappa

Η ποιήτρια Έλσα Κορνέτη. 

Abstract

In this interview, poet Elsa Korneti speaks about her poetry collection Hidden (Krymmenes), published by Melani Editions, and explores the voices, stories and experiences that have remained unseen or unheard. At the heart of the collection are women who have lived in obscurity, whether because of circumstances imposed upon them or by choice, as well as the silence that has surrounded them for centuries.

Korneti discusses the relationship between memory and the present, the freedom offered by poetry, and the ways in which reality, imagination, history and fantasy can merge within the poetic experience. She reflects on the evolution of her writing, the exposure involved in the creative process, and the role of poetry in illuminating the hidden dimensions of existence.

For Korneti, poetry does not simply look; it sees and observes. Through its poetic gaze, what has remained concealed can become visible, inviting the reader to embark on an open-ended journey of thought, consciousness and imagination.

Εισαγωγή

Υπάρχουν πράγματα που κρύβονται επειδή δεν ειπώθηκαν ποτέ. Υπάρχουν άλλα που κρύφτηκαν πίσω από τις κοινωνικές συμβάσεις, τη σιωπή, τον φόβο ή τις συνθήκες μιας ολόκληρης εποχής. Και υπάρχουν εκείνα που περιμένουν την κατάλληλη ματιά για να αποκαλυφθούν.

Στην ποιητική συλλογή «Κρυμμένες», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μελάνι, η Έλσα Κορνέτη στρέφει το ποιητικό της βλέμμα κυρίως στις γυναίκες που έμειναν στην αφάνεια, είτε από τις συνθήκες που τους επιβλήθηκαν είτε από επιλογή. Αναζητά τις φωνές που σιώπησαν, τις ιστορίες που κινδύνεψαν να χαθούν στη λήθη, αλλά και εκείνες τις ηρωίδες — πραγματικές ή επινοημένες — που κατοικούν στις διαφορετικές εποχές και στους διαφορετικούς κόσμους της ποιητικής της.

Η ίδια μιλά για την ποίηση ως έναν «χώρο άσκησης ελευθερίας», έναν τόπο όπου μπορεί να φωτίσει τα προσωπικά της σκοτάδια, να απομακρυνθεί από «ψευδή προσωπεία» και επιβεβλημένες κοινωνικές συμβάσεις και να αφήσει τη φαντασία, τη μνήμη και την πραγματικότητα να συναντηθούν.

Από τις γυναίκες της ιστορίας και της διπλανής πόρτας μέχρι τη δημόσια έκθεση του σύγχρονου ανθρώπου, από την αυτοανάκριση του ποιητή μέχρι το αέναο ταξίδι που μπορεί να προσφέρει ένα ποίημα στον αναγνώστη, οι «Κρυμμένες» ανοίγουν έναν διάλογο για όσα μένουν αθέατα — και για τη δύναμη της ποίησης να τα κάνει ορατά.

Η Έλσα Κορνέτη μιλά στο Culture Magazine για την αφετηρία της συλλογής, τη γυναικεία εμπειρία, τη μνήμη και τη σιωπή, αλλά και για εκείνο το παράδοξο ερώτημα που αφήνει στο τέλος στον ίδιο τον δημιουργό: «Γράφεις, δημιουργείς επειδή στην ουσία θέλεις να ξεφύγεις από την πραγματικότητα. Για να πας πού ακριβώς, αναρωτήθηκες;»

Η Συνέντευξη

Β.Π.: Κυρία Κορνέτη, Κρυμμένες» είναι ένας τίτλος που δημιουργεί αμέσως την αίσθηση του αθέατου, εκείνου που υπάρχει αλλά δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί. Τι ήταν αυτό που θέλατε να φέρετε στην επιφάνεια μέσα από αυτή την ποιητική συλλογή;

Ε.Κ.: Αυτό που ήθελα να φέρω στην επιφάνεια είναι το θέμα των γυναικών που βρίσκονται στην αφάνεια είτε λόγω των συνθηκών που τους επιβλήθηκαν είτε από επιλογή. Ήθελα να δώσω φωνή στη σιωπή που τις άφησε άφωνες για αιώνες. Οι λίγες τολμηρές, επαναστατικές, αλλά και θυσιαζόμενες έκαναν τη διαφορά για να απολαμβάνουν οι σύγχρονες την ελευθερία τους και αυτό στον δυτικό κυρίως κόσμο.

Β.Π.: Ποια ήταν η αφετηρία της συγγραφής των ποιημάτων; Υπήρξε μια συγκεκριμένη περίοδος, ένα γεγονός ή μια εσωτερική ανάγκη που λειτούργησε ως καταλύτης για τη δημιουργία τους;

Ε.Κ.: Υπήρξε ένα λόγος εσωτερικός, μια υπαρξιακή ανάγκη να υπερασπιστώ το φύλο μου που έχει τραβήξει και τραβά ακόμα τα πάνδεινα, ο σεξισμός άλλωστε είναι βαθιά ριζωμένος στην κοινωνία μας. Θυμάμαι καλά, επειδή μικρή έτυχε να παίζω όλο με αγόρια γιατί όλες οι φίλες της μητέρας μου, αλλά και οι κοντινοί συγγενείς είχαν αγόρια, θεωρούσα λοιπόν ότι είμασταν ισότιμοι και δεν έχουμε τίποτα να χωρίσουμε. Λίγο αργότερα από τα σχολικά κυρίως χρόνια συνειδητοποίησα πόσο διαφορετικά ήταν τα πράγματα σε αυτήν την ισοτιμία που θεωρούσα δεδομένη, γιατί πίστευα και πιστεύω στον άνθρωπο κι όχι στα φύλα και τη διάκρισή τους.

Β.Π.: Στην ποίησή σας συναντώνται συχνά η μνήμη, η απουσία, η σιωπή αλλά και όσα επιμένουν να επιστρέφουν. Πώς συνομιλεί για εσάς το παρελθόν με το παρόν όταν γράφετε;

Ε.Κ.: Μου αρέσει να μπαινοβγαίνω σε καταστάσεις που αφορούν σε διαφορετικές εποχές και κόσμους και να τους αναμιγνύω, θεωρώντας ότι σαν άλλη διαχρονική αλχημίστρια μπορώ να ανακατεύω στο τσουκάλι το λογοτεχνικό – εν προκειμένω- ένα ποιητικό ελιξίριο και μαγικό φίλτρο της αρεσκείας μου με ιστορίες που θέλω να διασώσω από τη λήθη, με αληθινές ή επινοημένες ηρωίδες, σουρεαλιστικές ονειρικές καταστάσεις και προϊόντα φαντασίας, αλλά και ιστορίες πραγματικές ωμού και ανατριχιαστικού ρεαλισμού που αφορούν σε γυναίκες της διπλανής πόρτας και όχι μόνον.

Β.Π.: Πόσο από το «κρυμμένο» αφορά όσα επιλέγουμε εμείς να κρατήσουμε μέσα μας και πόσο αφορά όσα η ζωή, οι συνθήκες ή οι άλλοι μάς ανάγκασαν να αποσιωπήσουμε;

Ε.Κ.: Νομίζω ότι «το κρυμμένο» είναι ένας κοινός τόπος, αρκετά «μαρτυρικός» θα έλεγα για όλους μας, όμως μπορώ να μιλήσω για εμένα προσωπικά. Η ποίηση υπήρξε για εμένα σαφώς περισσότερο από την πεζογραφία ένα χώρος άσκησης ελευθερίας, ένας χώρος όπου μπόρεσα να φωτίσω τα σκοτάδια μου και να ξεδιπλώσω κρυφές πτυχές του κόσμου, της ματιάς μου σε αυτόν, αλλά και της προσωπικότητάς μου, αφήνοντας πίσω μου υποκριτικές συνθήκες και καταστάσεις, ψευδή προσωπεία και τις συνήθεις επιβεβλημένες κοινωνικές συμβάσεις που λειτουργούν άκρως καταπιεστικά στις ζωές όλων μας.

Β.Π.: Η ποίηση μπορεί να αποκαλύπτει, αλλά μπορεί επίσης να προστατεύει το προσωπικό βίωμα πίσω από τη μεταφορά, την εικόνα και τη σιωπή. Πού τοποθετείτε εσείς τα όρια ανάμεσα στην προσωπική εξομολόγηση και την ποιητική μεταμόρφωση;

Ε.Κ.: Στο ερώτημα: Τελικά είναι το παραμύθι που ντύνει τη ζωή ή η ζωή το παραμύθι;

Β.Π.: Πώς έχει αλλάξει η δική σας σχέση με την ποίηση μέσα στα χρόνια; Γράφετε σήμερα διαφορετικά από ό,τι στην αρχή της ποιητικής σας διαδρομής και, αν ναι, τι θεωρείτε ότι έχει αλλάξει περισσότερο: η ματιά, η γλώσσα ή εσείς η ίδια;

Ε.Κ.: Η γραφή μου έχει εξελιχτεί περνώντας από ποικίλα στάδια. Όμως ο πρώτος στίχος που έγραψα στα τριάντα μου χρόνια, γιατί μέχρι τότε έγραφα διηγήματα, ήταν ένας διασκελισμός, που άφησε πίσω του ένα σημείο χωρίς επιστροφή.

Β.Π.: Η σύγχρονη ζωή μάς ωθεί διαρκώς προς την έκθεση και τη δημοσιοποίηση του εαυτού. Τι σημαίνει για εσάς, ως ποιήτρια, η επιλογή του «κρυμμένου» σε μια εποχή όπου σχεδόν όλα, μοιάζουν να πρέπει να γίνονται ορατά;

Ε.Κ.: Αυτή η δημόσια απογύμνωση του εαυτού είναι μια διαδικασία αφάνταστα επώδυνη, αλλά συνάμα λυτρωτική. Νομίζω κανείς ποιητής δεν γλιτώνει από την αυτό-ανάκριση και το ξεφλούδισμα της ψυχής. Ίσως να είναι αυτό που περιμένουν οι άλλοι από εσένα, να είσαι εσύ πρωτίστως αληθινός. Στην εποχή μας όμως αυτό που συνήθως γίνεται ορατό και υπερ- εκτεθειμένο είναι μια επιφανειακή ζωή κι ένας κατασκευασμένος εαυτός, με πολλή ψευτιά και φτιασίδια.

Β.Π.: Υπάρχουν πρόσωπα, εμπειρίες ή πλευρές του εαυτού μας που πιστεύετε ότι χρειάζεται να παραμείνουν κρυμμένα ή η ποίηση, τελικά, έχει τη δύναμη να φωτίζει ακόμη και εκείνα που δεν τολμάμε να κοιτάξουμε;

Ε.Κ.: Η δουλειά της ποίησης ήταν ανέκαθεν να φωτίζει τις εσχατιές της ύπαρξης. Πιστεύω ότι τίποτα δεν μένει κρυφό, όταν προκύπτει ιδωμένο μέσα από το πρίσμα του ποιητικού βλέμματος που δεν κοιτάζει απλά, αλλά βλέπει και παρατηρεί. Η ποιητική φωνή φέρει αδιαμφισβήτητα μια εξομολογητική χροιά.

Β.Π.: Τι θα θέλατε να συμβεί στον αναγνώστη όταν κλείσει τις «Κρυμμένες»; Να αναγνωρίσει κάτι δικό του μέσα στα ποιήματα, να αναμετρηθεί με κάτι που είχε αφήσει στο περιθώριο ή απλώς να αφεθεί στη δύναμη της ποιητικής γλώσσας;

Ε.Κ.: Θα ήθελα να προσφέρω λίγη τροφή για σκέψη, να φωτίσω κάποιο συσκοτισμένο αυλάκι του μυαλού, αλλά κυρίως ν' αφήσω τον αναγνώστη στη ροή ενός ατέρμονου ταξιδιού. Θα ήθελα λοιπόν με πτήσεις ποιητικές να ταξιδέψει ο αναγνώστης καθισμένος στη ράχη κάθε πουλιού της συλλογής μου και να συναντήσει στην ουράνια διαδρομή του μικρά και μεγάλα θαύματα που μπορούν να συμβούν μέσα από το φως της συνείδησης που κάπου μέσα του θα έχει ανάψει.

Β.Π.: Αν οι «Κρυμμένες» μπορούσαν να σας επιστρέψουν μία μόνο ερώτηση — όχι για τα ποιήματα, αλλά για εσάς την ίδια και για όσα σας απασχολούν σήμερα — ποια θα θέλατε να είναι αυτή;

Ε.Κ.: Γράφεις, δημιουργείς επειδή στην ουσία θέλεις να ξεφύγεις από την πραγματικότητα. Για να πας πού ακριβώς, αναρωτήθηκες;