Συνέντευξη με τη Μαρία Κούρση με αφορμή την ποιητική συλλογή "Ο χρόνος σε τίτλους"

Interview: Maria Koursi
Conducted by: Vasiliki V. Pappa

Ποιήτρια, μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Αφορμή της συνέντευξης αποτελεί η πρόσφατη ποιητική συλλογή της Ο χρόνος σε τίτλους (εκδ. Ηριδανός). 

Abstract

This interview with the Greek poet Maria Koursi explores the poetic universe of her latest collection, Time in Titles (O Chronos se Titlous). Using time as its central axis, the discussion addresses memory, poetic language, artistic economy, and the relationship between personal experience and literary creation. Koursi reflects on poetry as a lifelong practice, emphasizing the enduring power of poetic expression in an era of speed and fragmentation. Her responses reveal a poetics grounded in condensation, silence, and the transformative capacity of language.

Εισαγωγή

Με αφορμή την πρόσφατη ποιητική της συλλογή Ο χρόνος σε τίτλους (εκδόσεις Ηριδανός), η ποιήτρια Μαρία Κούρση μάς παραχωρεί μια συνέντευξη που κινείται στον πυρήνα των σταθερών αναζητήσεων της ποιητικής της δημιουργίας: τον χρόνο, τη μνήμη, τη γλώσσα και τη δύναμη της ποίησης να μεταπλάθει την ανθρώπινη εμπειρία.

Με μακρά και συνεπή παρουσία στα ελληνικά γράμματα και ως μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, η Μαρία Κούρση καταθέτει έναν λόγο λιτό, στοχαστικό και ουσιαστικό, όπου η ποιητική πράξη δεν αντιμετωπίζεται ως αισθητική άσκηση αλλά ως τρόπος βίωσης και κατανόησης του κόσμου.

Στη συνομιλία που ακολουθεί, οι απαντήσεις της δεν επιχειρούν να ερμηνεύσουν την ποίηση, αλλά να συνομιλήσουν μαζί της, αφήνοντας τον αναγνώστη να προσεγγίσει τον εσωτερικό κόσμο της δημιουργού μέσα από τον δικό της λόγο.

Η Συνέντευξη

Β.Π.: Κυρία Κούρση, η συλλογή «Ο χρόνος σε τίτλους» θέτει ήδη από τον τίτλο της ένα ζήτημα ποιητικής συμπύκνωσης: ο χρόνος δεν παρουσιάζεται ως συνεχής αφήγηση αλλά ως σειρά από αποτυπώματα. Πώς θα περιγράφατε τη βασική ποιητική ιδέα που οργανώνει το βιβλίο;

Μ.Κ.: Όταν ο Χρόνος βαραίνει πάνω στη ζωή και πάνω στην Ποίηση, η αφήγηση γίνεται , καλώς ή κακώς δικαίως ή μη , επιλεκτική. Τα γεγονότα , η ιστορία, οι ιστορίες των ανθρώπων με τον καιρό ξεδιαλύνονται, ξεκαθαρίζουν, μένουν στην ουσία, στον πυρήνα, στη ρίζα, ξοδεύονται πιο δύσκολα. Ο Χρόνος πια δεν είναι σύμμαχος, επιβάλλει μια συμπυκνωμένη σοφία, επιβάλλει να βάζουμε τίτλους σε όλα και καμιά φορά να αναγκαζόμαστε να συμβιβαστούμε, να αναγκαζόμαστε να αρκεστούμε μόνο σε αυτούς τους τίτλους. Κάπως έτσι είναι οργανωμένο αυτό το βιβλίο. 

Β.Π.: Ο χρόνος, στη λογοτεχνία, δεν αποτελεί μόνο θεματικό πεδίο αλλά και μορφικό εργαλείο. Με ποιον τρόπο επηρέασε ο χρόνος τη δομή, τον ρυθμό και την αρχιτεκτονική της συλλογής;

Μ.Κ.: Η ιστορία του βιβλίου εξελίσσεται πάνω σε ένα θεατρικό σκηνικό μίας δίκης. Μίας δίκης με κατηγορούμενους, συνήγορους, πιθανούς ενόχους, αίθουσες δικαστηρίων, όπου όλα κυλούν κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του Χρόνου.

Β.Π.: Στην ποίηση η μνήμη συχνά λειτουργεί ως ένας μηχανισμός ανασύνθεσης της πραγματικότητας. Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο βίωμα, τη μνήμη και τη μεταποίησή τους σε ποιητικό λόγο στο συγκεκριμένο έργο;

Μ.Κ.: Αυτό το βιβλίο έχει το πλεονέκτημα, που είναι και μειονέκτημα συγχρόνως , να έχει φορτωθεί με μια μακρόχρονη μνήμη, από την οποία αντλεί, ανασαίνει, μεταπλάθει, μετανοεί, ή και αποδιώχνει κάποτε. Κουβαλάει μέσα του βαρύ φορτίο. Η ισορροπία έρχεται σε αυτό το έργο μέσα από την ευλογία και τη σοφία της Ποίησης. Με παρηγορητικό ή σκληρό τρόπο.

Β.Π.: Η επιλογή της λέξης «τίτλοι» στον τίτλο της συλλογής δημιουργεί την αίσθηση μιας καταγραφής, μιας αρχειοθέτησης ή μιας ποιητικής ανθολογίας στιγμών. Πώς συνομιλεί αυτή η έννοια με τον τρόπο που αντιλαμβάνεστε την ποιητική πράξη;

Μ.Κ.: Η Ποίηση είναι για μένα ένα μεγάλο, ίσως το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου. Γράφω και δημοσιεύω από πολύ μικρό παιδί ποιήματα . Θυμάμαι ότι πάντα με ενδιέφερε η μικρή εικόνα, η οποία όμως περιείχε τη μεγάλη εικόνα στην πιο σπαρακτική, στην πιο ουσιαστική στιγμή της. Αυτό ήθελα πάντα να αφηγούμαι. Το λίγο της ζωής που περιείχε τη ζωή. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με τους τίτλους. Δεν περιφρονώ τα μεγάλα, αναλυτικά, αφηγηματικά ποιήματα. Καθόλου. Η δική μου ποίηση όμως είναι γεννημένη , εδώ και πολλά χρόνια, με αυτόν τον τρόπο, όπως πολύ εύστοχα λέτε, μια ποιητική ανθολογία στιγμών που αποτελείται από το μεδούλι αυτών των στιγμών, τουλάχιστον όπως αυτό επιλέγω στον δικό μου καθρέφτη.

Β.Π.: Η σύγχρονη ποίηση συχνά κινείται ανάμεσα στην προσωπική φωνή και την υπέρβαση του ατομικού βιώματος. Πώς επιδιώκετε η προσωπική εμπειρία να μετασχηματίζεται σε ευρύτερη ανθρώπινη εμπειρία μέσα από τα ποιήματά σας;

Μ.Κ.: Η αλήθεια είναι ότι δεν το επιδιώκω. Ζω στον κόσμο, συναλλάσσομαι επιτυχώς ή ανεπιτυχώς με τους ανθρώπους, βλέπω, ακούω, ακουμπώ, παρατηρώ και αισθάνομαι τη μυρωδιά του πένθους, τη χαρά της επιτυχίας, την απώλεια, το ψέμα, τη συμφορά ή σπάνια την έκπληξη. Όλα φιλτράρονται μέσα από το μεγαλείο της Ποίησης.

Β.Π.: Η γλώσσα στην ποίηση δεν είναι απλώς μέσο έκφρασης αλλά χώρος δημιουργίας νοήματος. Ποια είναι η σχέση σας με τη λέξη, τη σιωπή και την ποιητική οικονομία;

Μ.Κ.: Απόλυτη. Μετά από τόσα χρόνια μπορώ να πω πια με βεβαιότητα τη λέξη Απόλυτη. Η λέξη, η σιωπή και η ποιητική οικονομία είναι τα πλέον σημαντικά θέματα σε όλη μου την πορεία στην Ποίηση. Πιστεύω ότι σε αυτό το βιβλίο γίνεται πλέον φανερό.

Β.Π.: Η ποίηση σήμερα καλείται να συνομιλήσει με έναν κόσμο ταχύτητας, πληροφορίας και διαρκούς διάσπασης. Ποια θεωρείτε ότι είναι η θέση της ποιητικής γραφής απέναντι σε αυτή τη σύγχρονη συνθήκη;

Μ.Κ.: Είμαι σίγουρη ότι η Ποίηση δεν επηρεάζεται, δεν κινδυνεύει από τίποτα. Η θέση της ποιητικής γραφής παραμένει υψηλή, ανατρεπτική, διαμορφώνοντας ουσιαστικά τον αναγνώστη.

Β.Π.: Κοιτάζοντας τη συνολική σας ποιητική διαδρομή, πώς εντάσσετε το «Ο χρόνος σε τίτλους» στην εξέλιξη της γραφής σας; Αποτελεί συνέχεια προηγούμενων αναζητήσεων ή μια νέα ποιητική φάση;

Μ.Κ.: Και τα δύο. Θεωρώ ότι είναι συνέχεια όλων των προηγούμενων και κυρίως είναι η συνέχεια και ίσως η κατάληξη του Εξόδιου Αέρα. Όμως αυτός ο αέρας φυσάει αλλιώς σε αυτό το βιβλίο. Φέρνει νέες και παλιές μυρωδιές με έναν τρόπο που ξαφνιάζει, με μια αναίδεια που συγχωρείται και πάνω από όλα με έναν απέραντο σεβασμό που οφείλεται στη μεγάλη τέχνη της Ποίησης.

Β.Π.: Η ένταξη ενός ποιητή σε έναν θεσμό όπως η Εταιρεία Συγγραφέων προϋποθέτει αναγνώριση της συνολικής λογοτεχνικής του πορείας. Πώς αντιλαμβάνεστε τη σχέση ανάμεσα στη λογοτεχνική παράδοση, τη συλλογική μνήμη της γραφής και τη σύγχρονη ποιητική δημιουργία;

Μ.Κ.: Στην Εταιρεία Συγγραφέων είμαι μέλος από πολύ νέα με εισήγηση του Πέτρου Αμπατζόγλου. Η σχέση ανάμεσα στη λογοτεχνική παράδοση, στη συλλογική μνήμη της γραφής και στη σύγχρονη ποιητική δημιουργία είναι απόλυτη σχέση ζωής και τέχνης. Τίποτα δεν γεννιέται μόνο του, αναπάντεχα, χωρίς ρίζες.

Β.Π.: Αν η ποίηση είναι ένας τρόπος να διαπραγματευόμαστε την απώλεια, τον χρόνο και την ανθρώπινη παρουσία, ποιο είναι το βασικό υπαρξιακό ή αισθητικό ερώτημα που παραμένει ανοιχτό μέσα από το «Ο χρόνος σε τίτλους»;

Μ.Κ.: Συνεχίζω. Συνεχίζω ;

Επίλογος

Η συνομιλία με τη Μαρία Κούρση επιβεβαιώνει ότι, για την ίδια, η ποίηση δεν αποτελεί απλώς έναν τρόπο έκφρασης αλλά μια διαρκή στάση ζωής. Ο χρόνος, η μνήμη, η απώλεια και η ανθρώπινη παρουσία συνυφαίνονται στον ποιητικό της λόγο με τρόπο που υπερβαίνει την προσωπική εμπειρία και συναντά το συλλογικό βίωμα.

Θερμές ευχαριστίες στην ποιήτρια για την προθυμία της να συμμετάσχει σε αυτή τη συνέντευξη και να μοιραστεί τις σκέψεις της με αφορμή την έκδοση της νέας της ποιητικής συλλογής Ο χρόνος σε τίτλους. Της ευχόμαστε η δημιουργική της πορεία να συνεχίσει να εμπλουτίζει τα σύγχρονα ελληνικά γράμματα με την ίδια συνέπεια, ευαισθησία και ποιητική δύναμη.