A Conversation with Olga Gouli

Conducted by Vasiliki V. Pappa | Culture Magazine

Δρ. Όλγα Γουλή, Καρδιολόγος. Μια συζήτηση για την καρδιαγγειακή υγεία, τη σημασία της πρόληψης και τον ανθρώπινο χαρακτήρα της σύγχρονης Καρδιολογίας. 

Abstract

In this interview, Dr. Olga Gouli, cardiologist and PhD holder, discusses the importance of cardiovascular health, prevention, and the challenges facing modern cardiology. Drawing on her professional experience, she explores the impact of stress and lifestyle choices on heart health, the particular cardiovascular risks women face, and the latest advances in diagnosis and treatment. She also highlights the vital role of scientific research and the importance of trust, empathy, and communication in the doctor-patient relationship. Above all, she reminds us that protecting our heart begins with the choices we make every day.

Εισαγωγή

Η καρδιά δεν είναι μόνο το όργανο που εξασφαλίζει τη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη ζωή, τα συναισθήματα, τις καθημερινές μας επιλογές, αλλά και με την ποιότητα του χρόνου που έχουμε στη διάθεσή μας. Σε μια εποχή όπου οι ρυθμοί της καθημερινότητας, το άγχος, η καθιστική ζωή και οι διατροφικές συνήθειες επιβαρύνουν ολοένα και περισσότερο την υγεία μας, η φροντίδα της καρδιάς αναδεικνύεται σε ζήτημα ζωτικής σημασίας.

Η σύγχρονη Καρδιολογία διαθέτει πλέον σημαντικά διαγνωστικά και θεραπευτικά μέσα, ενώ η επιστημονική έρευνα και οι νέες τεχνολογίες διευρύνουν διαρκώς τις δυνατότητες αντιμετώπισης των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ωστόσο, η πρόληψη, η έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων και η ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ γιατρού και ασθενούς παραμένουν θεμελιώδεις παράγοντες προστασίας της ανθρώπινης ζωής.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η Δρ Όλγα Γουλή, διδάκτωρ και καρδιολόγος, μας ξεναγεί στον κόσμο της σύγχρονης Καρδιολογίας. Μιλά για την προσωπική της διαδρομή και την εμπειρία που σφράγισε την επιλογή της ειδικότητάς της, αναλύει τους παράγοντες που απειλούν την καρδιαγγειακή υγεία, φωτίζει ιδιαίτερες πτυχές της γυναικείας καρδιάς και αναφέρεται στις επιστημονικές εξελίξεις που αλλάζουν το τοπίο της θεραπείας. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης και μιας σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στον γιατρό και τον άνθρωπο που του εμπιστεύεται την υγεία του.

Μια συζήτηση που υπενθυμίζει ότι η επιστημονική γνώση αποκτά την πραγματική της αξία όταν υπηρετεί τον άνθρωπο και ότι η φροντίδα της καρδιάς δεν αρχίζει όταν εμφανιστεί ένα πρόβλημα, αλλά πολύ νωρίτερα, μέσα από τον τρόπο που επιλέγουμε να ζούμε.

Η Συνέντευξη

Β.Π.: Κυρία Γουλή, τι ήταν εκείνο που σας οδήγησε να επιλέξετε την Καρδιολογία και ποια στιγμή της επαγγελματικής σας διαδρομής αισθανθήκατε ότι αυτή η ειδικότητα είναι πραγματικά ο δικός σας δρόμος;

Ο.Γ.: Γεννήθηκα από γονείς ιατρούς. Η φροντίδα, η αγωνία για την πορεία της υγείας των ασθενών ήταν διαρκώς παρούσες στο σπίτι μας. Μεγάλωσα βλέποντας τον πατέρα μου να μην έχει καθόλου αυτό που λέμε προσωπική ζωή, γιατί οι απαιτήσεις της ειδικότητάς του δεν του άφηναν ελεύθερο χρόνο σε κανένα σημείο της ημέρας. Ήταν γυναικολόγος, οπότε καταλαβαίνετε, τα τηλέφωνα χτυπούσαν διαρκώς, και έπρεπε κάθε τόσο να φύγει από το σπίτι για μία γέννα. Επομένως η ιατρική ήταν στάση ζωής. Είχα και τη μεγάλη τύχη να εργαστώ δίπλα σε σπουδαίους καρδιολόγους σε νοσοκομείο της περιφέρειας. Αυτοί μου δίδαξαν πρώτοι την καρδιολογία και τους ευχαριστώ γι' αυτό. Όμως η στιγμή που αισθάνθηκα ότι αυτή η ειδικότητα με εκφράζει ήταν η πρώτη φορά που μετά από μεγάλη προσπάθεια, μαζί με τους συναδέλφους μου, επαναφέραμε στη ζωή ασθενή μετά από ανακοπή. Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτό το αίσθημα χαράς και λύτρωσης ταυτόχρονα. Είναι κάτι που έχω διαρκώς κατά νου.

Β.Π.: Η καρδιαγγειακή υγεία συνδέεται στενά με τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Ποιοι θεωρείτε ότι είναι σήμερα οι σημαντικότεροι παράγοντες που επιβαρύνουν την καρδιά και πόσο μπορεί η πρόληψη να αλλάξει την πορεία ενός ανθρώπου;

Ο.Γ.: Οι σημαντικότεροι παράγοντες που επιβαρύνουν τη λειτουργία της καρδιάς είναι αποτέλεσμα του τρόπου που ζούμε στην εποχή μας. Η καθιστική ζωή, το συνεχές άγχος, το κάπνισμα από μικρή ηλικία, καθώς και η κακή διατροφή, με συνέπεια την παχυσαρκία, την αρτηριακή υπέρταση ή και τον σακχαρώδη διαβήτη, είναι μερικοί από αυτούς.

Σε αρκετά μεγάλο βαθμό είναι στο χέρι καθενός από εμάς να τροποποιήσει, ας πούμε, αυτούς τους παράγοντες κίνδυνου. Η άσκηση, η διακοπή καπνίσματος και η σωστή διατροφή με σκοπό την καταπολέμηση της παχυσαρκίας βοηθούν σημαντικά στη μείωση των καρδιαγγειακών συμβάντων.

Β.Π.: Το άγχος, η πίεση της καθημερινότητας και η συναισθηματική επιβάρυνση αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της ζωής πολλών ανθρώπων. Με ποιον τρόπο επηρεάζουν την καρδιά και πότε θα πρέπει να μας κινητοποιήσουν ώστε να ζητήσουμε ιατρική βοήθεια;

Ο.Γ.: Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού, όταν αυτός νιώθει ότι απειλείται. Έτσι, όταν βιώνουμε άγχος, ενεργοποιούνται ποικίλοι μηχανισμοί όπως η έκκριση ορμονών και η αύξηση των καρδιακών παλμών και της αρτηριακής πίεσης. Οι επιπτώσεις από την ενεργοποίηση αυτών των αντιδράσεων του οργανισμού μας στη λειτουργία της καρδιάς είναι άμεσες αλλά και μακροπρόθεσμες, ιδιαίτερα όταν το άγχος είναι καθημερινή συνθήκη στη ζωή μας. Αρρυθμίες, αρτηριακή υπέρταση, φλεγμονή των αρτηριών οδηγούν συχνά σε μείζονα συμβάντα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που λέμε το σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς, με συμπτώματα που μιμούνται έμφραγμα λόγω προσωρινής οξείας δυσλειτουργίας της καρδιάς εξαιτίας του στρες.

Β.Π.: Υπάρχει η αντίληψη ότι οι καρδιακές παθήσεις αφορούν κυρίως τους άνδρες. Τι θα θέλατε να γνωρίζει κάθε γυναίκα για την καρδιαγγειακή της υγεία και για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που μπορεί να παρουσιάζει;

Ο.Γ.: Είναι μύθος ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι ανδρική υπόθεση. Δυστυχώς, οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την κύρια αίτια θανάτου στις γυναίκες παγκοσμίως. Με έμφαση πρέπει να πούμε πως οι γυναίκες, εκτός από όσα αναφέραμε πιο πάνω, τα οποία επιβαρύνουν την υγεία της καρδιάς, βιώνουμε σημαντικές αλλαγές στη ζωή και στο σώμα μας, τις οποίες οι άντρες δεν αντιμετωπίζουν. Ενδεικτικά αναφέρω την κύηση, εφόσον αυτή υπάρξει, αλλά και την εμμηνόπαυση. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν την καρδιακή λειτουργία. Την τροποποιούν, ας το πούμε έτσι. Κάθε γυναίκα πρέπει να συνεργάζεται με τον καρδιολόγο της, ώστε να ακολουθεί τα σωστά βήματα στην αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων.

Β.Π.: Πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που βλέπετε να κάνουν οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους;

Ο.Γ.: Η διατροφή και η άσκηση είναι δυο από τους βασικούς πυλώνες προστασίας της καρδιάς. Η σωστή διατροφή βοηθά στη ρύθμιση του σωματικού βάρους, της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερίνης και αποτρέπει την εμφάνιση διαβήτη. Η άσκηση, ας πούμε 150 λεπτά την εβδομάδα ήπιας αερόβιας άσκησης, βοηθά στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, αυξάνει την καλή χοληστερόλη, βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και άρα μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ο συνδυασμός και των δυο οδηγεί στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιακής νόσου ή και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Β.Π.: Η σύγχρονη Καρδιολογία εξελίσσεται διαρκώς, με νέες διαγνωστικές και θεραπευτικές δυνατότητες. Ποιες εξελίξεις θεωρείτε ότι έχουν αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε σήμερα τον καρδιολογικό ασθενή;

Ο.Γ.: Η καρδιολογία τα τελευταία χρόνια έχει πραγματοποιήσει αλματώδη βήματα προόδου. Ενδεικτικά αναφέρω τις νέες μεθόδους αντικατάστασης βαλβίδων, που γίνονται πλέον με καθετήρα και όχι με χειρουργική επέμβαση. Αυτό, από μόνο του, έχει πολλές θετικές επιπτώσεις στη ζωή του ασθενή αφού η ζωή του βελτιώνεται με σαφώς λιγότερες επιπτώσεις εξαιτίας της μεθόδου που γίνεται η αντικατάσταση των βαλβίδων. Ταυτόχρονα, νέα φάρμακα για την καρδιακή ανεπάρκεια, την υπερλιπιδαιμία, και τη στεφανιαία νόσο βοηθούν πολλούς ανθρώπους να ζουν περισσότερο από παλιά αλλά και πιο ποιοτικά. Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ζούμε στην εποχή που η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τον κόσμο όπως τον ξέρουμε. Και στην ιατρική, λοιπόν, συμβαίνουν ή και θα συμβούν συντριπτικές αλλαγές με σκοπό την καλύτερη και ταχύτερη θεραπεία ασθενειών που έως τώρα αντιμετωπίζονταν δύσκολα.

Β.Π.: Ως διδάκτωρ, έχετε ασχοληθεί και με την επιστημονική έρευνα. Πόσο σημαντική είναι η σύνδεση της έρευνας με την καθημερινή κλινική πράξη και ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει σήμερα η καρδιολογική έρευνα;

Η έρευνα σε κάθε επιστημονικό πεδίο δε θα είχε καμία αξία αν τα αποτελέσματά της δεν εφαρμόζονταν στην καθημερινή πρακτική των επιστημόνων. Όλα τα άλματα της ιατρικής είναι το απόσταγμα ερευνητικών προσπαθειών. Οδήγησαν δε στην θεραπεία πολλών ασθενειών, ανίατων μέχρι πρότινος. Έτσι, σήμερα στην καρδιολογία η πρόκληση είναι μεγάλη τόσο στην ίαση γνωστών ασθενειών όσο και στην αντιμετώπιση νέων, που προκύπτουν από την αύξηση του ορίου ηλικίας των ανθρώπων.

Β.Π.: Πολλοί άνθρωποι επισκέπτονται τον καρδιολόγο μόνο όταν εμφανίσουν κάποιο σύμπτωμα. Ποια θα ήταν η δική σας συμβουλή σχετικά με τον προληπτικό καρδιολογικό έλεγχο και τη σχέση μας με την υγεία μας πριν εμφανιστεί ένα πρόβλημα;

Ο.Γ.: Έχει αποδειχτεί περίτρανα ότι η πρόληψη σώζει ζωές. Αυτό δεν ισχύει μόνο στον καρκίνο, ή σε άλλες δύσκολες, όπως τις λέμε, ασθένειες αλλά και στα καρδιαγγειακά νοσήματα. Σκεφτείτε να έχετε μια μικρή στένωση σε μια αρτηρία, που την εντοπίζει και τη θεραπεύει ο ιατρός σας. Αυτό τώρα γίνεται σχετικά έως πολύ εύκολα. Πόσο αλλάζει, όμως, το τοπίο αν πρέπει να αντιμετωπιστεί ένα έμφραγμα, και όχι μία μικρή στένωση αρτηρίας. Πόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να μην πάνε καλά τα πράγματα. Άρα, ναι στην πρόληψη. Μπορεί, στην κυριολεξία να σώσει ζωές. Κάθε άνθρωπος πρέπει να μιλά με τον καρδιολόγο του και να συνεννοούνται οι δυο τους για τη συχνότητα των επισκέψεων στον ιατρό. Να πούμε εδώ, πως η συχνότητα των επισκέψεων αυτών καθορίζεται από τον ιατρό αφού αυτός συνεκτιμήσει τα συνυπάρχοντα νοσήματα, την ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό.

Β.Π.: Πέρα από τις εξετάσεις και τις θεραπευτικές οδηγίες, πόσο σημαντική θεωρείτε την επικοινωνία γιατρού και ασθενούς; Τι χρειάζεται, κατά τη γνώμη σας, για να δημιουργηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης που να βοηθά πραγματικά τον ασθενή;

Ο.Γ.: Ο ιατρός δεν πρέπει μόνο να έχει επαρκείς γνώσεις. Πρέπει να ακούει προσεκτικά τον ασθενή του, να συζητάει τις απορίες του και τα γεγονότα που προκύπτουν στην πορεία της θεραπείας. Πάνω απ' όλα, όμως, ο ιατρός πρέπει να έχει ενσυναίσθηση αλλά και συναίσθηση για το πώς οι ασθενείς του τον βλέπουν, τον αισθάνονται. Ο ιατρός πρέπει να έχει μεγάλη καρδιά και γερό στομάχι, πρέπει να είναι, για τον ασθενή του βοηθός, συνοδοιπόρος και θεραπευτής. Δεν γίνεται αλλιώς πράξη ο όρκος στον Ιπποκράτη.

Β.Π.: Αν μπορούσατε να μεταφέρετε ένα μόνο μήνυμα στο ευρύ κοινό σχετικά με την καρδιά και τη φροντίδα της, ποιο θα θέλατε να είναι αυτό;

Ο.Γ.: Χρησιμοποιούμε την καρδιά μας για να αγαπάμε και να ζούμε. Κινούμαστε, προσέχουμε και προλαβαίνουμε.

Επίλογος

Η συζήτησή μας με τη Δρ. Όλγα Γουλή αφήνει ένα ουσιαστικό μήνυμα: η καρδιαγγειακή υγεία δεν είναι υπόθεση αποκλειστικά της ιατρικής επιστήμης, αλλά και προσωπική ευθύνη του καθενός μας. Η πρόληψη, η ισορροπημένη διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η διαχείριση του άγχους και η τακτική επικοινωνία με τον καρδιολόγο αποτελούν επιλογές που μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την πορεία της ζωής μας.

Ιδιαίτερη αξία έχει, ωστόσο, η αναφορά της στον ανθρώπινο χαρακτήρα της ιατρικής. Γιατί πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος με αγωνίες, φόβους και ανάγκη να αισθάνεται ότι ακούγεται και ότι δεν είναι μόνος. Η γνώση, η ενσυναίσθηση και η εμπιστοσύνη είναι στοιχεία που κάνουν τη θεραπευτική σχέση ουσιαστική.

Η πρόοδος της Καρδιολογίας δημιουργεί νέες δυνατότητες και γεννά ελπίδα. Δεν αναιρεί, όμως, την αξία της έγκαιρης φροντίδας και της καθημερινής μέριμνας για τον εαυτό μας.

Ίσως τελικά το πιο δυνατό μήνυμα της συνέντευξης να βρίσκεται στην καταληκτική φράση της ίδιας της γιατρού: «Χρησιμοποιούμε την καρδιά μας για να αγαπάμε και να ζούμε. Κινούμαστε, προσέχουμε και προλαβαίνουμε».

Μια φράση απλή, αλλά βαθιά ουσιαστική, που μας καλεί να αντιμετωπίσουμε την υγεία όχι ως κάτι αυτονόητο, αλλά ως πολύτιμο αγαθό που αξίζει καθημερινά την προσοχή και τον σεβασμό μας.